Son dönem Osmanlı ıslahat ve reform tartışmaları: Namık Kemal'in fikirleri çerçevesinde bir modernleşme önerisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Medipol Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Siyaset Bilimi Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ABDULBAKİ EKİNCİ
Danışman: ÖZİPEK Bekir Berat
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:19. Yüzyıl Batı dünyasında yaşanan gelişmeler çeşitli boyutlarıyla Osmanlı Devletini de etkilemiştir. Bu etkilenme sonucunda Osmanlı Devletinde farklı batılılaşma hareketlerinin ortaya çıktığını söylemek mümkündür. Osmanlı devletinde ilk batılılaşma hareketi olarak görülen Yeni Osmanlılar Cemiyeti ve onun düşünsel taşıyıcısı niteliğine sahip bir teorisyen olan Namık Kemal, modernleşme konusunda önemli fikri önerilere sahiptir. Batılı iki farklı geleneği temsil eden Anglosakson ve Kıta Avrupa'sı düşünce yapıları, İngiliz siyasi modeli ve Fransız siyasi modeli olmak üzere iki farklı modernleşme modelini ortaya koymuştur. İngiliz örneği, bireyci, geleneği koruyan ve tecridi değişim gibi özelliklere sahip bir modernleşme modeliyle tebarüz etmekte; Fransız modeli ise devrimci, jakoben ve geçmişi ret üzerine kurulu bir modernleşme örneğini temsil etmektedir. "Son Dönem Osmanlı Islahat ve Reform Tartışmaları: Namık Kemal'in Fikirleri Çerçevesinde Bir Modernleşme Önerisi" isimli çalışmamızda Namık Kemal'in modernleşme ile ilgili düşünceleri sözünü ettiğimiz modeller çerçevesinde ele alınmış ve kritik edilmiştir. Namık Kemal, modernleşme konusunda, batının gelişmişlik seviyesini önemsemekte, ilerlemeyi sağlayan ilkelerin evrensel olduğunu, bu hakikatlerden yararlanılması gerektiğini ifade etmektedir. Bununla beraber, Osmanlı'nın kadim değerleri ve İslami ilkelerinin de korunması taraftarıdır. Gelenek üzerine kurulan bir modernleşme önerisinde bulunmaktadır. Batılı siyasi kavram ve ilkelere İslam siyaset düşüncesinde yer açmakta, Batı tarzı liberal demokrasinin İslam siyaset ilkeleri ile uyumlu olduğunu savunmaktadır. Halkın yaptığı anayasanın hakim olduğu ve halkın seçim yoluyla temsil edildiği bir siyasal sistem olarak Usul-ü Meşvereti önermektedir. Söz konusu siyasal sistemin felsefi temellerini ise İslam olarak belirlemekte ve onun üzerine inşa etmektedir. Bu anlamda, modern olanı geçmişi koruyarak kucaklaması, modern siyasetin nüvelerini İslami gelenekte bulması, dün ile bugün arasında kopmaz bir bağın varlığına işareti, onu düşünce ve modernleşme modeli bakımında Anglosakson düşüncesi ve İngiliz modernleşme tarzı ile uyumlu kılmaktadır. Anahtar Kelimeler: Anglosakson Düşüncesi İngiliz Modernleşmesi, Batılılaşma Namık Kemal, Osmanlı Devleti, Usul-ü Meşveret