Dünden bugüne zahter
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Medipol Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, TIP TARİHİ VE ETİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEDAT EROĞLU
Danışman: TOKAÇ Mahmut
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma kesitsel bir anket ve derleme araştırmasıdır. Zahterin Dünü ve Bugünü adlı çalışmanın birinci kısmı olan zahterin dünü ile eski eserler incelenmiştir; ikinci kısmı olan zahterin bugünü ile anket çalışması yapılmıştır. İbn-i Sina'nın El kanun Fi't-tıbb, Tabibi ibn-i Şerif'in Yadigâr, Sakızlı İsa Efendi'nin Nizâmü'l-Edviye, Derviş Mehmed'in Neşati Yağı eserlerinde zahter ve ilişkili olan kelimeler derlenmiştir. Böylece çalışmanın dünü dediğimiz bu kısımda tıp tarihi eserlerindeki perspektif ile 10.yy- 19yy arası zahter incelenmiş oldu. Zahterin ikinci kısmı olan anket çalışması Mart 2022'de yapılmıştır. Anket çalışması sonucunda zahterin ülkemizdeki yayılışının zahterin bilinirliğine benzerdir. Zahter kullanımı regresyon analizinde: kişinin çocukluğunun geçtiği ilde yaşamış olması ile azalan (OR=0,18; GA=0,04-0,77); ekonomik düzey ile artan (OR=2,35; GA=1,06-5,23); zahterin bilinirliği ile artan (OR=3,31; GA=1,93-5,68) şeklindedir. Sonuç olarak eski tıp eserlerinde olduğu gibi bugün hala zahter tıbbi bir ürün olarak bilinip kullanılmaktadır. Ancak henüz bir ilaç olarak piyasada mevcut değildir. Zahterin ilaç olması için gerekli klinik öncesi ve klinik çalışmaların yapılmasına değer bir bitki olduğundan bu yöndeki çalışmaların yapılmasına hız verilmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: etno-farmakobatanik, geleneksel tıbbi bitkiler, Nizâmü'l-Edviye, Tymbra spicata, zahter