İnsanda farklı problem çözme stratejileri ve serebral hemodinamik & elektrofizyolojik karşılıkları

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Medipol Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, SİNİR BİLİM ANABİLİM DALI (DİSİPLİNLERARASI), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MEVHİBE SARICAOĞLU

Danışman: HANOĞLU Lütfü

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Problem çözme, zorlu konulara veya durumlara cevap aramak için gerçekleştirilen bilişsel bir süreci gerektirmektedir. Bu çalışmanın amacı farklı tip problem çözme stratejileri esnasında hem beyindeki elektrofizyolojik yanıtı Elektroensefalografi (EEG) tekniği ile hem de hemodinamik yanıtı Fonksiyonel Yakın Kızılötesi Spektroskopi (fYKS) tekniği ile kaydetmek, problem çözme stratejileri arasındaki farkı ve bu farkın yaşa bağlı değişimini araştırmaktır. Çalışmaya 20-30 yaş arası sağlıklı genç grup (n=40) ve 50-60 yaş arası sağlıklı orta yaşlı grup (n=31) dahil edildi. Katılımcılara eş zamanlı olarak 17 kanal EEG ve 48 kanal fYKS çekimi sırasında aritmetik sorular, genel bilgi soruları, iç görü soruları ve dört işlem soruları soruldu. EEG bulgularımızda, delta ve teta yanıtlarında hem soru tiplerinde hem de gruplar arasında anlamlı farklılık olduğu görüldü (p<0,05). Genç grupta, aritmetik sorular için Fronto-Temporal bölgenin, genel bilgi soruları için Parieto-Temporal bölgenin, iç görü soruları için Fronto-Oksipito-Temporo-Parietal bölgenin, dört işlem soruları için Temporo-Parietal bölgenin etkili olduğu; orta yaşlı grupta, aritmetik sorular için Oksipito-Temporal bölgenin, genel bilgi soruları için Oksipito-Temporal bölgenin, iç görü soruları için Oksipito-Temporo-Parietal bölgenin, dört işlem soruları için Santral-Temporal bölgenin etkili olduğu görüldü (p<0,05). Problem cevaplama sürecinde temel bir nöral ağın varlığıyla birlikte soru tipine spesifik olarak ayrı bölgelerin farklı aktivasyon dereceleri ile görev aldığı görüldü. Yaşlanma ile elektrofizyolojik gücün, aktifleşen bölge sayısının, oksihemoglobin oranının azaldığı bulundu. Bulgularımız, genç bireylerin problem çözmede akıcı zeka becerilerinden, yaşlı bireylerin ise kristalize zeka becerilerinden baskın olarak faydalandığına işaret etmektedir.