Edinburgh sosyal biliş testi'nin (ESBİT) Türkçeye uyarlanması, geçerlilik ve güvenilirliğinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Medipol Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, BİLİŞSEL REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI (DİSİPLİNLERARASI), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: OYA TANRIVERDİ
Danışman: YILDIRIM Erol
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sosyal bilişteki değişimler, özellikle frontotemporal demans, şizofreni ve otizm gibi bozukluklarda büyük ölçülerde bozulabilmektedir. Bununla birlikte, objektif ve detaylı bir şekilde sosyal biliş değerlendirmesi yapan Türkçe standardize testlerin sayısı oldukça azdır. Gözlerden Zihin Okuma ve Dokuz Eylül Zihin Teorisi Ölçeği gibi Türkçe uygulanabilen standardize testlerin sayısının artmasının hem Türkiye, hem de dünya literatürüne katkı sağlayacağı tarafımızca düşünülmüş ve bu sebeple de Edinburgh Social Cognition Test (ESCoT)'un Türkçe adaptasyon, geçerlik ve güvenirlik çalışmasına başlanmıştır. Test; bilişsel zihin kuramı, afektif zihin kuramı, sosyal normların kişilerarası anlayışı ve sosyal normların içsel anlayışı olarak dört başlıkta toplam 44 maddeden oluşur. Çalışmamızın hedefi ESCoT'un Türkçe geçerlilik - güvenilirliğini sağlayarak klinik çalışmalarda kullanılabilecek bir ölçme gerecini kullanıma sokmaktır. Araştırmamıza frontotemporal demans tanısı almış 10, şizofreni tanılı 12 hasta ile 15 sağlıklı birey katılmıştır. Testin güvenirliğinin incelenmesinde testörler arası güvenilirlik analizine göre iki testörün puanlamalarının korelasyonu tüm alt testler ve toplam puanda yüksek şiddette (BZK için p=0.986; AZK için p=0.965; KSNA için p=0.993; SNİA için p=0.991; toplam puan için p=0.999) bulunmuştur. Geçerliliğin incelenmesinde ise yapılan korelasyon analizinin sonuçlarında klinik grubun ESCoT puanlarının hem DEZTÖ ile (Pearson's r=0.602), hem de GZOT ile (Pearson's r=0.489) korele olduğu anlaşılmıştır. Araştırmamız sonucunda ESCoT'un, şizofreni ve frontotemporal demans hastalıkları için geçerli ve güvenilir bir test olduğu, bu hastalık grubundaki kişilerin sosyal biliş yetilerini ölçmek için kullanılabileceğine kanaat getirilmiştir.