Bürokrasi- Toplum İlişkisi Bağlamında Türkiye'de Modernleşmenin Politik-Ekonomik Analizi:1923-2023

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Medipol Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KENAN BODUR

Danışman: Bekir Berat Özipek

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez, Türkiye'nin modernleşme sürecinde bürokrasi ile toplum arasındaki ilişkinin politik-ekonomik bir analizini yapmayı amaçlamaktadır. Tanzimat döneminde ivme kazanan ve erken Cumhuriyet yıllarında kurumsal bir nitelik kazanan modernleşme süreci, toplumu yukarıdan aşağıya dönüştürme yönündeki devlet merkezli reformlarla biçimlenmiştir. Bu çerçevede çalışma, modernleşmenin yalnızca siyasal ve kurumsal değil, aynı zamanda ekonomik ve sınıfsal dinamiklerle iç içe geçmiş çok katmanlı bir süreç olduğunu ortaya koymaktadır. Araştırmada, modernleşme sürecinde devletin ekonomik ve politik yapısını şekillendiren bürokratik elitlerin rolü, bu elitlerin toplum kesimleriyle yaşadığı gerilim ve kopuş alanları ile söz konusu dinamiklerin dönemin ekonomik politikalarına yansımaları incelenmektedir. Ayrıca, farklı tarihsel dönemlerde bürokrasinin toplumsal yapıyla kurduğu ilişki biçimleri ve toplumun bu dönüşümlere verdiği tepkiler analiz edilerek, Türkiye'de modernleşmenin ekonomi politiği, bürokrasi-toplum gerilimi ekseninde değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, çalışma, Türkiye'de modernleşme sürecinin devletin rasyonel-bürokratik yapısı ile toplumsal talepler arasındaki tarihsel uyumsuzluk üzerinden şekillendiğini; bu durumun da ülkenin siyasal, ekonomik ve toplumsal dönüşümünü belirleyen temel bir yapı taşı haline geldiğini ileri sürmektedir. Böylece tez, Türkiye'nin modernleşme serüveninde bürokrasinin belirleyici rolünü hem tarihsel süreklilik hem de sınıfsal çıkar dinamikleri bağlamında ele alarak, devlet-toplum ilişkisinin günümüz siyasal yapısına uzanan etkilerini ortaya koymaktadır.