Akut uyku yoksunluğu sonrası çalışma belleği performansının eeg olaya ilişkin osilasyonlar ile incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Medipol Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, SİNİR BİLİM ANABİLİM DALI (DİSİPLİNLERARASI), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HARUN YIRIKOĞULLARI

Danışman: GÜNTEKİN Bahar

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Çalışma belleği (ÇB); hedefe yönelik davranışın gerçekleştirilmesinde yeni bilginin öğrenilmesi, korunması ve manipüle edilmesini gerektiren sınırlı kapasiteli bir sistemdir ve uyku yoksunluğunun etkilediği temel kognitif fonksiyonlardan biridir. Bu çalışmada ise, 24 saat total uykusuzluğun çalışma belleği üzerindeki etkileri olaya ilişkin beyin salınımları ile incelenmiştir. Araştırmaya iyi uyku kalitesine sahip 30 sağlıklı genç yetişkin katılımcı (15 kontrol, 15 uyku yoksunu) dahil edilmiştir. Uyku yoksunu katılımcılar, bir gece boyunca hiçbir uyarıcı tüketmeden uyanık kalmışlar, kontrol grubu ise normal uyku sürelerinde uyumuşlardır. ÇB görevi esnasında EEG oturumu gerçekleştirilmiştir. Çalışma belleğinin değerlendirilmesi için sözel ve görsel-mekansal 2-geri görevi kullanılmıştır. Başarı oranları ve reaksiyon süreleri her iki grup için incelenerek karşılaştırılmıştır. Görev esnasında fronto-santral, temporo-parietal ve parieto-oksipital bölgelerde açığa çıkan olaya ilişkin delta, teta ve alfa yanıtları zaman-frekans analizleriyle incelenmiştir. Sonuçlarda, uykusuz grubun uykululuk skorları kontrol grubundan yüksek bulundu. Sözel 2-geri görevinde 24 saat uykusuz grubun isabetli yanıt oranları kontrol grubuna göre azalmış, reaksiyon süreleri ise her iki görev türünde uzamıştır. EEG analizlerinde göre, sözel 2-geri görevi esnasında fronto-santral bölgede açığa çıkan olaya ilişkin delta ve teta yanıtları uyku yoksunu grupta azalmıştır. Ayrıca, teta ve parieto-oksipital alfa faz kilitlenmeleri uyku yoksunu grupta azalmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda, uyku yoksunluğunun dikkat süreçlerini olumsuz etkilediği, böylece hem çalışma belleği performansında hem de fronto-santral ve parieto-oksipital bölgede çalışma belleğine ilişkin osilatör yanıtlar üzerinde bozucu etkisi olduğu anlaşılmaktadır.