Türkiye'deki arı ürünlerinde HPLC yöntemi kullanılarak sitrinin, deoksinivalenol ve zearalenon düzeylerinin belirlenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Medipol Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, BESLENME VE DİYETETİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EDA KESKİN
Danışman: EYUPOĞLU Ozan Emre
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Besin kalitesini olumsuz etkileyen ve dünya çapında aşırı israfa yol açan mikotoksin kontaminasyonu, insan sağlığı için risk oluşturmakta ve mikotoksinlere diyetle maruz kalmak, halen sağlık tehdidi olmaya devam etmektedir. Arı ürünleri içerdiği yüksek biyoaktif bileşikleri ve sağlığı geliştirici etkileri nedeniyle geleneksel ve modern tıpta en çok kullanılan doğal besinler arasında yer alır. Günümüzde arı ürünlerinin tüketimi ile herhangi bir veya birden fazla mikotoksinin vücuda alınıp alınmadığı belirsizliğini korumaktadır. Bu nedenle, çalışmamızda yüksek performanslı sıvı kromatografisi (HPLC) yöntemi kullanılarak arı ürünlerinde (bal, polen, propolis ve arı sütü) sitrinin (SİT), deoksinivalenol (DON), zearalenon (ZEA) düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmış ve ek olarak diyetsel maruziyet değerlendirmesi yapılmıştır. Mikotoksin analizi HPLC-UV ile gerçekleştirilmiş ve mikotoksin saptanan numuneler, sıvı kromatografi-tandem kütle spektrometrisi (LCMS/MS) ile doğrulanmıştır. Risk değerlendirmesi için maruziyet marjı (MoE) yaklaşımı kullanılmıştır. Tüm numunelerin %79,5'inde en az bir mikotoksin tespit edilirken, en sık saptanan mikotoksinler ZEA (%37,5) ve DON (%35,7) olarak belirlenmiştir. Bal ve propolis numunelerinde üç mikotoksinin varlığı gözlemlenmiş, ancak bu numunelerde sadece DON için tespit limitinin üzerinde konsantrasyonlar saptanmıştır. Polen numunelerinde SİT tespit edilmezken, sadece bir arı sütü numunesinde SİT ((küçüktür)LOD µg/kg) görülmüştür. ZEA saptanan bal, polen ve propolis numunelerinde belirlenen konsantrasyonlar tespit limitinin altında iken, sadece bir arı sütü numunesinde ZEA miktarının tespit limitinin üzerinde (0,0094 µg/kg) olduğu belirlenmiştir. Yapılan maruziyet değerlendirmesi sonucu, dört arı ürünü grubu için hesaplanan değerler çalışılan üç mikotoksinin de sağlık açısından risk oluşturmadığını ortaya koymuştur. Ancak arı ürünü gruplarında mikotoksinlerin tespit edilmesi nedeniyle, bu besinlerin tüketiminden kaynaklanabilecek sağlık risklerinin kontrol altında tutulması için rutin toksikolojik analizler gerçekleştirilmelidir. Anahtar Kelimeler: Arı ürünleri, HPLC-UV, LC-MS/MS, maruziyet değerlendirmesi, mikotoksin