İstanbul piyasası'nda satılan kurutulmuş meyve ile yağlı tohum örneklerinde total aflatoksin ve okratoksin A'nın HPLC ile analizi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Medipol Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, BESLENME VE DİYETETİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HALİME UĞUR
Danışman: OMURTAG Gülden Zehra
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yağlı tohum ve kurutulmuş meyvelerde aflatoksin (AF) ve okratoksin A (OTA) mikotoksinleri, hasat öncesi ya da hasat sonrası dönemde gerekli önlemlerin alınmaması nedeniyle sıkça görülmektedir. Bu araştırma, İstanbul ilinde satışa sunulan 60 fındık, 40 yer fıstığı, 20 kuru incir ve 20 kuru üzüm olmak üzere toplam 140 örnekte AFB1, AFB2, AFG1, AFG2, total aflatoksin (TAF) ve OTA varlığının HPLC ile incelenmesi, varsa miktarlarının tespit edilmesi ve diyetsel maruziyet risklerinin hesaplanması amacıyla yapılmıştır. Araştırmada kullanılan örnekler dökme ve ambalajlı ürün olarak kuruyemişçilerden, pazar ve marketlerden temin edilmiştir. Ürünlerin AF ve OTA analizleri HPLC-FLD ile yapılmıştır. Numuneler arasındaki en yüksek TAF düzeyi, marketten alınan ambalajlı bir kavrulmuş fındık örneğinde bulunup miktarı 8,043 μg/kg olarak saptanmıştır. En yüksek OTA düzeyi ise dökme ürün olarak temin edilen bir kuru üzüm örneğinde tespit edilmiş olup miktarı 0,505 μg/kg olarak bulunmuştur. Analiz edilen ürünlerin farklı miktarlarda olmakla birlikte %93,6'sının AF ile, %10,0'ının ise OTA ile kontamine olduğu görülmüştür. Tahmini günlük alıma baktığımızda, yağlı tohum ve kurutulmuş meyve tüketimi ile TAF ve OTA'yı tahmini günlük alım miktarları sırasıyla 0,001-0,022 ng/kg v.a./gün ve 0,000-0,001 ng/kg v.a./gün olarak tespit edilmiştir. Maruziyet marjı açısından incelenen tüm ürün gruplarında her iki toksin için de değerler >10,000 olup bir sağlık riski oluşturmadığı görülmüştür. Sonuç olarak incelenen ürünlerde her iki toksin için de tespit edilen miktarlar, bir kavrulmuş fındık örneği hariç (AFB1 miktarı 7,645 μg/kg), belirlenen yasal limitlerin altında kalmıştır. Ayrıca maruziyet risklerinin de otoriteler tarafından belirlenen sınır değerlerin altında olduğu görülmüştür. Bununla birlikte, bulunan değerler riskli seviyelere çıkabileceğinden gerekli önlemler alınarak kontaminasyon riski en aza indirilmelidir. Anahtar Kelimeler: Aflatoksin, diyetsel maruziyet, kuru meyve, okratoksin A, yağlı tohum