Bilişsel Tahmin Testinin (BiTAHT) geliştirilmesi ve multipl skleroz hastalarında bilişsel tahmin ve zihin okuma becerilerinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Medipol Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, BİLİŞSEL REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI (DİSİPLİNLERARASI), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FİLİZ DİLEK
Danışman: YILDIRIM Erol
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Beyin hasarı sonrası bilişsel yetiler çeşitli biçimlerde bozulmaktadır. Bu yetilerden biri de yönetici yetilerden biri olan bilişsel tahmindir. Bilişsel tahmin kişinin cevabını bilmediği bir konuda bildiklerinden yola çıkarak, muhakeme ile makul bir aralıkta, doğruya yakın bir cevap üretmesidir. Nöropsikolojik değerlendirmede farklı bilişsel yetiler test edilmektedir ancak ülkemizde bilişsel tahmin yetisinin sınanabileceği bir test henüz uyarlanmamış veya geliştirilmemiştir. Bu tezde; bilişsel tahmin testi geliştirilmesi ve yönetici yetilerin ön planda bozulduğu bilinen klinik bir grupta, Multiple Skleroz hastalarında geçerliliğinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmamızda geliştirdiğimiz 6 güvenlik ve 56 tahmin sorusu içeren BiTAHT 1112 katılımcıya uygulanmıştır. İstatistiksel analiz sonrası test 34 soruya indirgenerek uygulanan rehabilitasyon uygulamalarının değerlendirilebilmesi amacıyla BiTAHT-A ve BiTAHT- B olarak iki paralel formu oluşturulmuştur. Testin 80 sağlıklı ve 54 Multiple Skleroz hastasına uygulanması sonucu duyarlığı düşük olan sorular çıkartılarak; miktar, ağırlık, uzunluk, süre, alan ve eşdeğer kategorilerini içeren her bir paralel formda 13 tahmin sorusu bulunan BiTAHT oluşturulmuştur. Testin puanlaması yüzdelik dilim aralıkları ile yapılmakta ve 20-80 yüzdelik dilimler arasındaki cevaplar normal olarak kabul edilmektedir. Araştırmamızda Multiple Skleroz hastalarının tahmin yetenekleri sağlıklı gruptan daha düşük bulunmuştur (p 0,05). Multiple skleroz hastalarında ve sağlıklı grupta zihin okuma yeteneklerini değerlendirdiğimiz gözlerden zihin okuma testi ile BiTAHT-A ve BiTAHT-B arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Araştırmamız sonucunda geliştirdiğimiz BiTAHT'ın sağlıklı ve tahmin yeteneklerinde etkilenme olan bireyleri saptamak amacı ile kullanılabileceğine kanaat getirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Bilişsel Tahmin Testi, Multiple Skleroz, Nöropsikolojik test, Yürütücü İşlevler, Zihin Okuma