Müzisyenlerin otomatikleşmiş taksim ile yaratıcı taksim yapmaları esnasındaki beyin bölgesel kan akımı değişikliklerinin araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Medipol Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, SİNİR BİLİM ANABİLİM DALI (DİSİPLİNLERARASI), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: LEYLA RÜVEYDA ŞENYÜZ
Danışman: HANOĞLU Lütfü
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Müzikal yaratıcılığın nörobiyoloji çalışmalarına konu olduğu ve caz müziği etrafında şekillenerek zamanla yeni müzik türlerinde de araştırıldığı bilinmektedir. Çalışmamızda müzikal yaratıcılık kavramı, Türk Müziği'nde taksim türü aracılığıyla incelenmiştir. Taksim, Türk Müziği'nde doğaçlama olarak icra edilen, belirli makam kuralları çerçevesinde müzisyenin yaratıcılık becerisini ortaya koyarak enstrüman aracılığı ile icra ettiği özgün ve ahenkli bir müzikal türdür. Her ne kadar doğaçlama özellik içerse de zaman içerisinde sık sık tekrar edilmeye bağlı olarak taksim türü, alışılagelmiş ve kalıplaşmış motifler içerebilir. Bu durum, taksim taksim türünü yaratıcı olma özelliğinden bir miktar ayrıştırarak araştırmamızın temel çıkış noktasını oluşturmaktadır. Buna göre araştırmamızda "yaratıcı taksim" adı altında, taksim türünün akla ilk geldiği şekilde, özgünlüğün oldukça üst düzeyde işlendiği, müzisyenin deneyim ve yeteneğini olabildiğince ortaya koyduğu taksim icrası ile "otomatikleşmiş taksim" adı altında, daha kalıplaşmış motifler etrafında daha az yaratıcı ögeler içeren taksim performansı karşılaştırılmıştır. Her iki taksim de doğası gereği doğaçlama olsa da, yaratıcılık düzeyleri açısından farklılaşmaktadır. Araştırmamızda 11 Türk Müziği icra eden katılımcı müzisyenler kapsamında yaratıcı taksim, otomatikleşmiş taksim ve dinlenim durumu arasındaki olası farklılıklar hemgdinamik yanıtlar çerçevesince hesaplanmıştır. Bu kapsamda fNIRS (functional near-infrared spectroscopy) nörogörüntüleme cihazı kullanılarak beyin bölgesel kan akımı değişikliklerine göre kayıtlar alınmıştır. Sonuç olarak, yaratıcılık düzeylerinin karşılaştırıldığı iki taksim performansı arasında frontal bölgelerde aktivasyon ve deaktivasyon görülürken, dinlenim durumu ile iki taksim görevinin ayrı ayrı karşılaştırıldığı sonuçlara göre dinlenim durumu ile iki taksim görevinin ayrı ayrı karşılaştırıldığı sonuçlara göre, frontal korteks, motor bölgeler ve somatosensoriyel korteksteki çeşitli alanlarda hemodinamik yanıt haritasında hem yaratıcı taksimde hem de otomatikleşmiş taksim icralarında azalmış aktivasyonlar tespit edilmiştir.