Parlak Işık Terapisinin Sağlıklı Deneklerde Mizaç ve Sirkadyen Ritmisite Üzerine Etkisi

KERİME ÖZBİLEN

Parlak Işık Terapisinin Sağlıklı Deneklerde Mizaç ve Sirkadyen Ritmisite Üzerine Etkisi

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Medipol Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, RÜYA, UYKU VE HİPNOZ ARAŞTIRMALARI ANABİLİM DALI (DİSİPLİNLERARASI), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KERİME ÖZBİLEN

Danışman: AĞARGÜN Mehmet Yücel

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Işık, sirkadyen ritmi 24 saatlik günle uyumlu hale getiren en güçlü uyarandır. Ancak özellikle geceleri yapay ışık kullanımının artması ve düzensiz ışık maruziyeti ile birlikte içsel ritim ile dışsal uyaranlar arasındaki senkronizasyon kaybolmakta ve sirkadiyen ritim bozuklukları giderek yaygınlaşarak birçok sağlık problemini beraberinde getirmektedir. Sirkadiyen ritmi düzenlemek için başvurulan yöntemler arasında parlak ışık terapisi farmakolojik olmayan, etkili ve kabul görmüş biyolojik bir yöntem olarak öne çıkmaktadır. Özellikle mevsimsel duygudurum bozukluklarının tedavisinde sıklıkla kullanılan parlak ışık terapisinin yeme bozuklukları, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, demans, Alzheimer ve diğer davranışsal sendromlar üzerindeki etkisini araştıran çok sayıda çalışma bulunmaktadır. Ancak literatürde sağlıklı gençlerin duygudurumu üzerindeki etkisini araştıran bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu çalışmada, parlak ışık tedavisinin sağlıklı gençlerde sirkadiyen ritim ve mizaç (duygudurum) üzerindeki etkisi plasebo kontrollü olarak araştırılmaktadır. Çalışma grubuna (n=11) 10 gün boyunca sabah 08:30-10:30 saatleri arasında 30 dk-10.000 lux parlak ışık, kontrol gubuna (n=12) ise diğer parametreler aynı olacak şekilde 600 lux ışık uygulanmıştır. Sonuç olarak, çalışma grubundaki katlımcıların ışık terapisi sonrasında Beck Depresyon Envanteri (BDI) puanında (ilk test ort. = 8,81; son test ort. = 6,45; z = -2,322; p = ,020), Duygudurum Profili (POMS) yorgunluk alt puanında (ilk test ort. = 11,63; son test ort. = 9,27; z = -2,006; p = ,045) ve Duygudurum Ritim Envanteri (MRhI-r) afektif alt puanında (ilk test ortalaması = 2,18; son test ortalaması = 1,10; z = -2,322, p = ,020) anlamlı bir fark olduğu görülmüştür. Kontrol grubunda istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmemiştir.