KOGNİSYONUN RİTİMLERİ: BELLEK PERFORMANSLARI ÜZERİNDE ÖLÇÜLEBİLİR ETKİ İLE NÖRAL OSİLASYONLARI MODÜLE ETMEK İÇİN TRANSKRANİYAL ALTERNATİF AKIM UYARIMININ KULLANILMASI

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Medipol Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, SİNİR BİLİM ANABİLİM DALI (DİSİPLİNLERARASI), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: TUBA AKTÜRK

Eş Danışman: GÜNTEKİN Bahar, HANOĞLU Lütfü

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, beyin osilasyonları ile kognitif süreçler arasındaki fonksiyonel ilişkiyi test etmeyi, elektroensefalografi (EEG) verisi üzerinden bireyselleştirilmiş transkraniyal alternatif akım uyarımı (tAAU) uygulamasıyla bellek/öğrenme üzerinde ardıl etki oluşturmayı ve osilasyonlara yansıyan-kognitif yıkımla karakterize patolojilerde nöromodülasyonun olası kullanımını incelemeyi hedeflemektedir. Bu amaçla, çeşitli kognitif görevler sırasında sağlıklı ve hasta katılımcılardan EEG verileri kaydedilmiştir. İlk çalışmada, olaya-ilişkin delta ve teta osilasyonlarının geri-sayı menzili çalışma belleği görevi sırasında, farklı kodlama stratejilerine özelleşmiş katkılar sağlayarak performansın optimizasyonundaki rolleri gösterilmiştir. Burada, delta yanıtlarının seri konum etkisini yansıtırken, teta yanıtlarının öğelerin gruplanmasında rol aldığı görülmektedir. TAAU çalışmasında, bireysel teta frekansında (BTF) uygulanan teta tAAU'nun spontane osilatuar teta aktivitesini modüle ettiği ancak bellek performansı üzerinde ölçülebilir bir etkisinin olmadığını görülmüştür. Buna karşılık, BTF'nin altında uygulanan tAAU'nun, bellek performansını iyileştirmede daha etkili olduğu görülmüştür. Dahası, BTF'den düşük bir frekansta uygulanan tAAU'nun olumlu kognitif etkisinin, EEG frontal-parietal bağlantısallıkla ilişkili olarak uyarımdan sonra da devam ettiği izlenmiştir. Son olarak, Hafif Kognitif Bozukluğu olan Parkinson Hastalarında (PH-HKB) yürütülen çalışmada, görsel seyrek uyaran görevi sırasında, anormal EEG delta-teta osilasyonlarının neden olduğu bozulmuş anterior-posterior fonksiyonel bağlantısallık bulgulanmıştır. Bu çalışmalar, bellek alanındaki kognitif süreçler için delta-teta osilasyonlarının önemini vurgulamakta, tAAU kullanılarak bu osilasyonların kognitif performans yararına modüle edilebileceğini ve bu ölçülebilir etkinin uyarımdan sonra bile devam edebileceğini göstermektedir. PH-HKB'lerde kognitif yıkımla bağlantılı teta-delta osilasyonları üzerinden giden anormal fonksiyonel bağlantısallık özellikleri gösterilmiştir. Böylece, tAAU'nun bu patolojide olası kullanımına ilişkin ipuçları sağlanmıştır. Bu tezin sonuçları, altta yatan osilatuar bozulma paternleri bilinen bozukluklardan muzdarip hastalarda kognitif yıkımları iyileştirmek için yeni, nöromodülasyona dayalı tedavi yaklaşımları geliştirmenin yolunu açabilir.