1999 Helsinki zirvesi sonrası Türkiye'de sivil asker ilişkilerine yönelik reformlar
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Medipol Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SİYASET BİLİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHMET KAĞAN ALTUĞ
Danışman: ÖZİPEK Bekir Berat
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sivil-asker ilişkileri tarih boyunca bütün dünyada önemini koruyan ve demokratik denetime tabi sivil otoriteler tarafından demokratik düzenlemelerin yapılmasının zaruri olduğu alanlardan birisidir. Askeri müdahalelerinin kadim bir tarihinin olduğu yeryüzünde milattan önce 2350 yılında Akad Kralı Sargon tarafından ilk askeri darbe gerçekleşmiştir. Sivil-asker ilişkileri alanında geniş kapsamlı ilk akademik çalışmalar II. Dünya Savaşı sonrasında ABD'li akademisyenler perspektifinde daha mikro eksende ilerletilmeye çalışılmıştır. Soğuk Savaş sonrasında ise küresel ölçekte tehdit ve ulusal güvenlik tanımlamalarının değişime uğradığı anlık dünyada, akademisyenlerin sivil-asker ilişkileri alanındaki çağdaş akademik çalışmaları incelendiğinde teorik olarak merkezinde Amerikan perspektifine sahip klasik bir anlayışı tercih etmek yerine daha makro eksende ilerlemeye çalıştıkları gözlemlenmiştir. Bu çalışmada öncelikle sivil-asker ilişkilerinin tarihsel seyri konusunda genel bilgiler verilmiş, bütüncül bir teorinin bulunmadığı sivil-asker ilişkileri alanında küresel ölçekte önemli görülen akademik ve teorik çalışmalar ele alınmış ve son olarak da Türkiye'deki sivil asker ilişkilerine yer verilmiştir. Çalışmada Türkiye'deki sivil-asker ilişkileri, esas itibariyle Osmanlı'dan kalan mirasa dair bilgileri takiben 1923-1960, 1960-1980, 1980-2000 ile 2000 sonrası dönem olarak kategorize edilerek açıklanmaya çalışılmıştır. AB ile olan ilişkilerde 1999 yılında gerçekleştirilen Helsinki Zirvesi ile aday ülke ilan edilen Türkiye'de sivil-asker ilişkilerine dair demokratikleşme adına uygulanan reformlara yer verilmiştir. Son kısımda ise 2002 genel seçimleri ile hükümete gelen Adalet ve Kalkınma Partisi'nin sivil-asker ilişkilerinin demokratikleşmesi adına geniş kapsamlı bir reform sürecine girmesi ile uygulanan reformlar ele alınmıştır Çalışmada ayrıca 15 Temmuz 2016 başarısız darbe girişiminden sonraki süreçte sivil-asker ilişkilerine yönelik hızla uygulanan reform sürecindeki uygulamalara da değinilerek, nihai tahlilde Türkiye'deki 1999 Helsinki Zirvesi sonrasında sivil-asker ilişkilerine yönelik demokratik bağlamda uygulanan askeri reformlar da değerlendirilmiştir.