OECD ülkelerinin birinci basamak sağlık harcamaları bakımından sağlık düzeyi verimliliğinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Medipol Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Yönetimi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA ARSLAN
Danışman: Yeter Uslu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Küresel dünyada gelişen teknoloji ile artan nüfusa bağlı olarak ortaya çıkan sağlık ihtiyacı, sağlık alanında yüksek maliyetli tedavi sistemlerine artış yaşatırken ülkelerin bütçeleri içerisinde sağlığa ayırdıkları paylara ağır yük getirir. Sağlık sistemini verimli kullanabilmenin düşük maliyetli ve etkin yolu birinci basamak sağlık hizmetlerine öncelik verilerek, maliyeti yüksek ikinci ve üçüncü basamak sağlık hizmetlerine ihtiyaç ve gereksiz kullanımını düşürmeye çalışan bir politika sistemi izlemektir. Bu çalışmanın amacı birinci basamak sağlık harcamaları ile ilgili kısıtlı olan literatür kaynaklarına katkı sağlamak için 18 OECD ülkelerinin 2020 yılına ait birinci basamak sağlık harcamalarına bağlı verimliliğinin incelenmesidir. Çalışma kapsamlı bir literatür taraması ile incelenerek birinci basamak sağlık ile ilgili değişkenler seçilmiştir. VZA'da kullanılan girdi değişkenleri; bin nüfusa düşen pratisyen hekim sayısı, sağlık harcamalarının GSYİH oranı, koruyucu sağlık harcamalarının GSYİH oranı, birinci basamakta reçete yazma; çıktı değişkenleri; anne ölüm oranı, doğumda beklenen yaşam süresi, bebek sağ kalım hızıdır. Araştırma kapsamındaki analizin ilk aşamasında tüm değişkenler Excel programında hazırlanmış, tablo ve grafikler oluşturularak yorumlanmış; analizin ikinci aşamasında birinci basamakla ilgili verilerine eksiksiz ulaşılan 18 OECD ülkeleri veri zarflama yöntemi ile analiz edilmiş, verilerin birbirleri ile ilişkileri IBM SPSS 2.1 programında Spearman korelasyon testi ile belirlenmiştir. Verimlilik analizi için DEAP 2.1 programına aktarılan girdi odaklı CCR modeli ile verilerin 2020 yılı analiz sonucuna göre 18 OECD ülkelerinden 14 ülke görece tam verimli, 4 ülke görece verimsiz olarak bulunmuştur. Türkiye'nin birinci basamak sağlık harcamaları verimli bulunmuştur. Verimlilik sağlanması için ülkelerin ihtiyaca uygun kaynak tahsisini doğru kullanabilmesi ve sağlık sistemlerinin karşılaştırılmasında yapılacak yeni çalışmalarla ve farklı analiz yöntemleriyle birinci basamakla ilgili literatürün genişletilmesi konularında öneri sunulmuştur.