Downes skorunun Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Medipol Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZGE KARAKÖSE
Danışman: Sema Kuğuoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Downes skoru, yenidoğanlardaki solunum sıkıntısını değerlendirmek için kullanılan basit ve etkili bir ölçektir. Ancak bu ç,ölçeklerin farklı dillerde kullanılabilmesi için dil ve kültüre uygun hale getirilmesi gerekir. Sağlık çalışanlarının bu skoru doğru ve kolay şekilde kullanabilmesi içini Downes Skoru'nun Türkçeye uyarlanması önemli ve gereklidir. Solunum sıkıntısına yol açan perinatal sorunlar hem term hem de preterm bebeklerde yenidoğan yoğun bakım ünitelerine hasta başvurularının en sık nedenidir. Solunum sıkıntısı, takipne, geri çekilmeler, nazal genişleme ve ciddi siyanozla birlikte veya siyanoz olmadan hırıltılı solunumu içeren solunum sorunlarının bir belirtisidir. Yenidoğan Skorları bebeğin spesifik sonucunun olasılığını tahmin ederek, yenidoğanların morbiditesini ölçmek için kullanılır. Downes Skoru, Downes ve arkadaşları tarafından 1970 yılında yenidoğan bebeklerin solunum sıkıntısını değerlendirmek için bulunan ve beş parametreden oluşan klinik skorlamadır. Araştırmanın amacı; yenidoğan bebeklerin solunum sıkıntısı düzeyini belirlemek için geliştirilmiş olan Downes Skorunu Türk diline uyarlamak ve geçerlik-güvenirliğini değerlendirmektir. Araştırma Ocak-Mart 2025 tarihleri arasında İstanbul ili Avrupa yakasına bağlı 2682 yataklı bir şehir hastanesinin 42 yataklı Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde 65 yenidoğan ile yürütülmüştür. Araştırma verileri; "Yenidoğan Tanıtıcı Bilgi Formu", "Veri Toplama Formu" "Silverman Andersen Solunum Skoru" ve "Downes Skoru" kullanılarak çift gözlemci tarafından toplandı. Yenidoğanların %64,6'sı erkek, doğumların %93,8'i sezaryendir. Yenidoğanların %89,2'sinde konjenital pnömoni tanısı saptanmıştır. Downes Skoru'nun psikolinguistik uyarlaması literatüre uygun bir şekilde yapılıp dil geçerliliği sağlandı. Cronbach alfa katsayısının 0,874 olduğu saptandı. Downes Skoru faktör analizi için yapılan KMO ve Bartlet Küresellik Testleri uygunluğu sonucu yapı geçerliliği sağlandı. Birinci ve ikinci gözlemci arasında ileri düzeyde uyum olduğu saptanmıştır. Yenidoğanın gestasyonel yaşı ve doğum ağırlığı ile 0.saat, 6.saat, 12.saat ve 24.saat Downes skoru arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Birinci dakika ve beşinci dakika apgar skoru, SpO2 değeri ile 0.saat, 6.saat, 12.saat ve 24.saat Downes skorları arasında negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır (p<0,001). İlk değerlendirme, 6.saat, 12.saat ve 24.saatte Downes skoru ile PaCO2 değeri, solunum sayısı arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır (p<0,001). Elde edilen bulgular doğrultusunda, Downes Skoru geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracıdır. Anahtar Kelimeler: downes skoru, geçerlik, güvenirlik, solunum sıkıntısı, yenidoğan, Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi.