Unilateral transtibial amputelerin protez kullanım deneyimi ve memnuniyeti

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Medipol Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ORTEZ-PROTEZ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EMRE ÇAYIRLI

Danışman: ATILGAN Esra

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, alt ekstremite unilateral amputelerin protez kullanım deneyimlerini ve memnuniyetlerini araştırmak; katılımcıların demografik bilgileri, amputasyon ve proteze ait özellikleri ile karşılaştırmak amacıyla planlandı. Çalışmaya unilateral transtibial ampute, 18-75 yaş arası, en az 1 yıldır dizaltı protezi kullanan ve gönüllü olarak katılım sağlayan 31 birey dahil edildi. Çalışmaya katılan bireylerin genel bilgileri, hasta bilgi ve değerlendirme formu ile kaydedildi. Bireylerin protez memnuniyetini ölçmek için Protez Memnuniyet Anketi (PMA), ile protez deneyimini ölçmek için Trinity Amputasyon ve Protez Deneyim Ölçeği (TAPES) uygulanmıştır. TAPES ile bireylerin psikososyal, aktivite kısıtlama ve protez memnuniyetleri ve alt ölçekleri değerlendirilmiştir. PMA ölçek skorları genel bilgilerle karşılaştırıldığında herhangi anlamlı bir veriye rastlanmadı. Protez memnuniyet ve deneyimi TAPES'e göre incelendiğinde, katılımcıların yaş, boy, kilo değerleri ile protez genel uyumu arasında negatif yönde orta şiddette bir anlamlı korelasyon saptandı. Kadınlarda aktivite kısıtlama ölçek puanlarının, erkeklere oranla düşük skorda olduğu belirlendi (p<0.05). Amputayon sebepleri karşılaştırıldığında katılımcıların aktivite kısıtlama, atletik kısıtlama, sosyal kısıtlama alt ölçek ortalamaları; vasküler nedenli amputelerde, travmatik ve diğer nedenli amputelere göre daha yüksek çıktı (p<0.05). Ayrıca protez ağırlık memnuniyeti vasküler amputelerde travmatik ve diğer amputelere göre daha düşük olduğu görüldü (p<0.05). Kısıtlamaya uyumun skoru; vasküler ampute grupta, travmatik ve diğer nedenli gruplara göre daha yüksek bulundu (p<0.05). Katılımcıların eğitim seviyesi arttıkça, genel uyumlarının arttığı, aktivite kısıtlamalarının ise düştüğü bulundu (p<0.05). Amputelerin kullandığı farklı protez çeşitlerine göre TAPES ve PMA skorlarında fark bulunmadı. Sonuç olarak; katılımcıların protez memnuniyeti ve deneyiminde; yaş, kilo, cinsiyet, amputasyon sebebi ve eğitim seviyesinin etkili olduğu görüldü.