Ebeveynlerde akılcı ilaç kullanımı ve etkileyen etmenler
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Medipol Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEÇİL TOKAY
Danışman: SUNAL Nihal
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:EBEVEYNLERDE AKILCI İLAÇ KULLANIMI VE ETKİLEYEN ETMENLER Bu çalışma, ebeveynlerin çocuklarına yönelik uygulamalarında akılcı ilaç kullanım durumu ve etkileyen etmenleri saptamak amacıyla yapıldı. Tanımlayıcı ve kesitsel nitelikteki çalışma; 2021 yılı Şubat-Mayıs ayları arasında, İstanbul Anadolu Yakası'nda özel bir üniversite hastanesinde çocuk sağlığı ve hastalıkları polikliniğinde yapıldı. Çalışmanın evrenini 4 ay boyunca polikliniğe başvuran ve 0-12 yaş grubu çocuğu olan 442 ebeveyn oluşturdu. Örneklem hesaplamasına gidilmeyerek, çalışmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden 200 ebeveyne anket uygulandı. Anketin ilk bölümünde ''Ebeveyn Tanıtıcı Bilgi Formu'', ikinci bölümünde ise ''Akılcı İlaç Kullanımına Yönelik Ebeveyn Tutum Ölçeği (AİKYETÖ)'' kullanıldı. Toplanan veriler SPSS-22 paket programı ile analiz edildi. Çalışma grubunun %73,5'ini anne ebeveynler ve %26,5'ini baba ebeveynler oluşturdu. Yaş ortalaması 33,9±5,2 olan ebeveynlerin %48'inin 35 yaş üzerinde olduğu, %43'ünün ortaöğretim mezunu olduğu, %77'sinin çalıştığı ve %12,5'inin kronik hastalığa sahip olduğu belirlendi. Büyük çoğunluğu şehir merkezinde yaşadıklarını (%84) ve çekirdek aile yapısında olduklarını (%85,5) bildirdi. Yarısından fazlası, tek çocuk sahibi olduğunu (%59,5) ve ekonomik düzey bakımından gelirinin giderine denk geldiğini (%53,5) belirtti. Ebeveynlerin %63,5'inin çocuklarının tedavisi için özel hastaneleri tercih ettikleri ve %79'unun reçetesiz ilaç kullandığı belirlendi. Antipiretiklerin reçetesiz olarak en fazla uygulanan ilaç grubu olduğu belirlendi. AİKYETÖ toplam puan ortalaması 186,00±9,69, doğru ve bilinçli kullanım alt boyutu puan ortalaması 137,17±7,71, etkili ve güvenli kullanım alt boyutu puan ortalaması ise 48,82±4,57 olarak bulundu. Cronbach alfa iç tutarlılık katsayısı, ölçek toplamında 0,85; doğru ve bilinçli kullanım alt boyutunda 0,89, etkili ve güvenli kullanım alt boyutunda ise 0,72 olarak bulundu. Ölçekten alınabilecek toplam puan 40-200; doğru ve bilinçli kullanım alt boyutundan 29-145, etkili ve güvenli kullanım alt boyutundan ise 11-55 arasında olduğundan ebeveyn tutumları olumlu olarak bulundu. Ebeveynlerin yerleşim yerleri, ekonomik düzeyleri ve çocuklarına reçetesiz ilaç verme durumları ile AİKYETÖ puan ortalamaları arasında anlamlı derecede fark bulundu ve sosyo-demografik özelliklerin akılcı ilaç kullanımına yönelik tutumları etkilediği belirlendi. Sonuç olarak, ebeveynlerin ilaç kullanımı konusunda yaptıkları hatalara yönelik etkili eğitimler yapılması bu yöndeki farkındalıklarının arttırılmasına ışık tutacaktır. Anahtar Kelimeler: Akılcı ilaç kullanımı, akılcı olmayan ilaç kullanımı, çocuk, ebeveyn, reçetesiz ilaç kullanımı.