Kronik stresin fare kan-testis bariyeri protein yapısı ve geçirgenliği üzerine etkisinin araştırılması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Medipol Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, HİSTOLOJİ VE EMBRİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BİRCAN KOLBAŞI

Danışman: KESKİN İlknur

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Stres, dünya genelinde 21. yüzyılın salgın hastalığı olarak görülmektedir. Stres sonucunda oluşan depresyon, anksiyete ve intihara eğilim gibi semptomların teşhisi ve tedavisi özellikle Amerika Birleşik Devletleri gibi ülkelerde milyarlarca dolara mal olmaktadır. Akut stres vücudu belirli noktalarda tetikte tutmaya yardımcı olurken, kronik stres ciddi hastalıklara zemin hazırlamaktadır. Stresin üreme, gastrointestinal ve üriner sistem üzerine olan etkileri de ayrıca birer araştırma konusudur. Son yıllarda artan tüp bebek oranları ve normal sperm değerlerinin sürekli dramatik şekilde düşmesi, araştırmacıları bu düşüşe neden olan durumları saptamaya yöneltmiştir. Bu nedenler arasında stres ilk üçte yer almaktadır. Dölleme yeteneğine uygun sperm üretiminin testislerde başladığı ve Kan-Testis Bariyer (KTB) yapısının spermatogenez için vazgeçilmez bir yapı olduğu bilinmektedir. KTB yapısını oluşturan proteinlerin ekspresyon seviyesindeki değişimler bariyer yapısını değiştirir ve bunun sonucunda spermatogenez için yaratılan mikroçevre bozulur. Çalışmamızda C57BL/6 tür fare için spesifik olarak geliştirilen unpredictable kronik stres (UKS) modeli kullanılmıştır. Kontrol grubu hayvanlar hiçbir stresöre maruz bırakılmazken, stres grubundaki hayvanlara belirlenen stresörler 7 hafta boyunca rastgele uygulanmıştır. Davranış deneyleri sonucunda hayvanlarda depresyon, anksiyete ve keşif aktivitesinde azalma görülmüş ve modelin oluşturulduğu doğrulanmıştır. Stres grubunda, testisin histopatolojik değerlendirmesinde dejenerasyon, malondialdehit (MDA) ve kortikosteron seviyesinde artma ve testosteron seviyesinde ise azalma görülmüştür. Western blot analizleri ile KTB yapısını oluşturan proteinlerden ZO-1 ve Klaudin 11 seviyesinde azalma, klatrin seviyesinde ise değişme olmadığı kantitatif olarak gösterilmiştir. Elektron mikroskobik incelemeler sonucunda bariyer yapısındaki hasar ultrastrüktürel düzeyde gösterilmiştir. Sperm parametrelerine bakıldığında, sperm motilitesi, konsantrasyonu ve akrozomal reaksiyon indeksinde azalma görülmüştür.