Madde Bağımlılığı İle Mücadele Kapsamında Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Kullanma Suçunun Muhakemesinde Uygulamada Karşılaşılan Problemler ve Çözüm Önerileri

Egemenoğlu A.

UYUŞTURUCU MADDE SEMPOZYUMU, Prof. Dr. Mahmut Koca,Arş. Gör. Dr. Erkam Yılmaz, Editör, Legal Yayınları, İstanbul, ss.142-160, 2024

  • Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Mesleki Kitap
  • Basım Tarihi: 2024
  • Yayınevi: Legal Yayınları
  • Basıldığı Şehir: İstanbul
  • Sayfa Sayıları: ss.142-160
  • Editörler: Prof. Dr. Mahmut Koca,Arş. Gör. Dr. Erkam Yılmaz, Editör
  • İstanbul Medipol Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanma suçunda şartları taşıması halinde soruşturma evresinde savcı tarafından şüpheli hakkında kamu davasının açılmasının ertelenmesine başvurulmaktadır. Erteme ile başlayan denetim sürecinde denetimin ihlalinde ısrar ederek hakkında kamu davası açılan sanık hakkında yargılama neticesinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmektedir. Her iki karar bakımından madde kullanan kişi, zorunlu hallerde uzatma hariç olmak üzere bir yılını durumun ciddiyetine ve maddeyi kullanma derecesine göre ayakta veya yatılı tedavi ve rehabilitasyonla bağımlılıktan kurtulmak üzere çekmektedir. Denetim süreci AMATEM (Alkol ve Madde Bağımlılığı Tedavi Merkezleri) aracılığıyla gerçekleştirilmektedir. Ayrıca madde kullanan kişi, hakkında bu suçtan dolayı soruşturma başlatılmadan önce resmi makamlara veya sağlık kuruluşlarına başvurarak tedavi ettirilmesini talep ederse AMATEM aracılığıyla tedavi ve rehabilitasyon süreci başlayacaktır.

Tedaviye ihtiyaç duyan madde bağımlıları soruşturma aşamasında yapılan usulsüz tebligat ve hukuka aykırı arama göz önünde bulundurulmadan verilen kamu davasının ertelenmesi kararı ilerleyen süreçlerde problemlere yol açmaktadır. Madde bağımlısı, AMATEM’de tedavisine ehemmiyet göstermeyip denetimin ihlalinde ısrar ettiğinde soruşturma evresinde giderilmesi gereken hukuka aykırılıklar tekrar ortaya çıkmakta süreç zorlaşmaktadır.

Uygulamadaki problemler bu suç bakımından yürütülen soruşturma ve kovuşturmaları kendine has bir duruma sokmakta ve bağımlıların tedavi sürecini sağlıklı geçirememesine neden olmaktadır. Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanımında AMATEM’de tedavi edilmesi gereken bağımlı, ceza muhakemesi sürecinin zorluğu ve işlevsizliği gibi sebeplerle bağımlılığından kurtulamamakta ve bu suçun mükerrirlik oranı artmaktadır. Nitekim 2009-2022 yılları arasında kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması müesseselerine rağmen uyuşturucu kullanımının oldukça arttığı görülmektedir. Ayrıca mükerirlik durumunda bu suçtan yapılan yargılama neticesinde tedaviye ihtiyaç duyan kişiye mahkumiyet cezası verilerek cezaevine gönderilmesi maddenin amacı ile de çelişmektedir.

In the crime of using drugs or stimulants, the prosecutor apply for a postponement of the opening of the public case against the suspect during the investigation phase if the conditions are met. In the supervision process that starts with deferral, the defendant who insists on violating the supervision and against whom a public lawsuit is filed is given a decision to defer the announcement of the verdict as a result of the trial. In terms of both decisions, the substance abuser is obliged to spend one year, with the exception of an extension in mandatory cases, in outpatient or inpatient treatment and rehabilitation, depending on the severity of the situation and the degree of substance use, in order to get rid of addiction. The supervision process is carried out through AMATEM (Alcohol and Substance Addiction Treatment Centers). In addition, if the substance user applies to the authorities or health institutions and requests treatment before an investigation is initiated against him/her for this crime, the treatment and rehabilitation process will begin through AMATEM.

The decision to postpone the public prosecution, which was made without taking into account the improper notification and unlawful search made during the investigation phase of substance addicts in need of treatment, leads to problems in the following processes. When the substance addict does not pay attention to his/her treatment at AMATEM and insists on violating the supervision, the unlawfulness that should be eliminated at the investigation phase reappears and the process becomes difficult.

The problems in practice make the investigations and prosecutions carried out in terms of this crime unique and cause addicts to not be able to go through the treatment process in a healthy way. The addict, who should be treated in AMATEM for the use of drugs or stimulants, cannot get rid of his/her addiction due to reasons such as the difficulty and dysfunction of the criminal justice process, and the recurrence rate of this crime increases. As a matter of fact, it is seen that drug use increased considerably between 2009 and 2022 despite the postponement of the opening of the public case and the deferral of the announcement of the verdict. In addition, sending a person who needs treatment as a result of the trial for this crime in case of recidivism to prison by giving a sentence of conviction contradicts the purpose of the article.