6 Şubat Maraş Depremlerinin Ardından Depremzedelerin Depresyon ve Disosiyasyon Belirtileri Açısından Değerlendirilmesi: Kesitsel Araştırma
Türkiye Klinikleri Adli Tıp ve Adli Bilimler Dergisi, cilt.23, sa.1, ss.78-86, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 23 Sayı: 1
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.5336/forensic.2025-116470
- Dergi Adı: Türkiye Klinikleri Adli Tıp ve Adli Bilimler Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.78-86
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- İstanbul Medipol Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Amaç: Bu çalışma, deprem kaynaklı travma ve kayıp yaşayan bireylerde depresyon ve disosiyatif yaşantı düzeylerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, demografik özellikler, kayıp deneyimi ve yıkım düzeyinin afet sonrası psikolojik belirtiler üzerindeki etkilerini ortaya koymayı hedeflemiştir. Gereç ve Yöntemler: Araştırma, depremi yaşayan Hatay ilinde 18 yaş ve üzeri 216 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların demografik bilgileri, yakın kayıp durumu, evin yıkım düzeyi ve eğitim durumu kaydedilmiştir. Katılımcılara Beck Depresyon Envanteri [Beck Depression Inventory (BDI)] ve Disosiyatif Yaşantılar Ölçeği [Dissociative Experiences Scale (DES)] uygulanmıştır. Veriler, grup karşılaştırmaları, korelasyon ve regresyon analizleriyle değerlendirilmiştir. Bulgular: Katılımcıların %63,9’u (n=138) kadın, %36,1’i (n=78) erkek olup, depresyon (ortalama=25,76, standart sapma=11,42) ve disosiyatif yaşantı puanlarının (ortalama=26,34, standart sapma=13,18) orta düzeyde olduğu saptanmıştır. Kadınların depresyon ve disosiyasyon puanlarının erkeklere kıyasla anlamlı düzeyde yüksek olduğu bulunmuştur (p<0,05). Kayıp yaşayan bireyler, kayıp yaşamayanlara göre daha yüksek psikolojik belirti düzeyleri göstermiştir (p<0,01). Ev yıkım düzeyi, ölçek puanlarını etkilemiş; ağır/yıkılmış düzeyde hasar yaşayanların puanları, hafif hasar yaşayanlardan anlamlı biçimde yüksek çıkmıştır (p<0,01). BDI ve DES puanları arasında pozitif korelasyon saptandı. Regresyon analizleri, depresyonun en güçlü yordayıcılarının disosiyatif yaşantı, kayıp durumu ve cinsiyet olduğunu; disosiyasyonun ise depresyon, kayıp ve yıkım düzeyince yordandığını göstermiştir. Sonuç: Deprem ve kayıp deneyimleri, bireylerde depresyon ve disosiyatif belirtileri artırmaktadır. Cinsiyet, kayıp ve yıkım düzeyi bu süreçlerin şiddetini belirleyen önemli etmenlerdir. Bulgular, afet sonrası psikososyal müdahalelerde depresyon ve disosiyasyonun birlikte ele alınmasının gerekliliğini vurgulamaktadır
Objective: This study aims to examine the levels of depression and dissociative experiences among individuals who experienced trauma and loss due to earthquakes. The research focuses on revealing the effects of demographic characteristics, the experience of loss, and the severity of destruction on post-disaster psychological symptoms. Material and Methods: The study was conducted with 216 participants aged 18 and over in Hatay, a province severely affected by the earthquake. Participants’ demographic information, status of losing a loved one, level of home destruction, and educational background were recorded. The Beck Depression Inventory (BDI) and the Dissociative Experiences Scale (DES) were administered to the participants. Data were evaluated using group comparisons, correlation, and regression analyses. Results: Of the participants, 63.9% (n=138) were female and 36.1% (n=78) were male. Moderate levels of depression (mean=25.76, standard deviation=11.42) and dissociative experiences (mean=26.34, standard deviation=13.18) were observed. It was found that females’ depression and dissociation scores were significantly higher than those of males (p<0.05). Individuals who experienced loss showed significantly higher levels of psychological symptoms compared to those who did not (p<0.01). The level of home destruction significantly affected scale scores; participants with heavy/collapsed damage had significantly higher scores than those with light damage (p<0.01). A positive correlation was found between BDI and DES scores. Regression analyses indicated that the strongest predictors of depression were dissociative experiences, loss status, and gender; while dissociation was predicted by depression, loss, and the level of destruction. Conclusion: Earthquake and loss experiences increase depressive and dissociative symptoms in individuals. Gender, loss, and the level of destruction are significant factors determining the severity of these processes. The findings emphasize the necessity of addressing depression and dissociation concurrently in post-disaster psychosocial interventions.