OECD Ülkeleri Arasında Çevre–Sağlık Performansı: Türkiye’nin Konumunun WHO Skor Kartı Üzerinden Değerlendirilmesi
Şura Akademi, sa.12, ss.31-41, 2026 (Hakemli Dergi)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Basım Tarihi: 2026
- Dergi Adı: Şura Akademi
- Sayfa Sayıları: ss.31-41
- İstanbul Medipol Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu çalışma, çevre ve sağlık göstergelerini OECD ülkeleri ile Türkiye açısından karşılaştırmalı olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Çevresel faktörler, özellikle hava kirliliği, su ve sanitasyon koşulları ile iklim değişikliği, günümüzde halk sağlığını etkileyen temel belirleyiciler arasında yer almaktadır. Bu bağlamda çevresel risklerin sağlık üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi ve ülkeler arası farklılıkların ortaya konulması politika geliştirme süreçleri açısından büyük önem taşımaktadır. Araştırma nitel araştırma yaklaşımı kapsamında doküman analizi yöntemi kullanılarak yürütülmüştür. Çalışmada Dünya Sağlık Örgütü tarafından yayımlanan Health and Environment Country Scorecards verileri temel veri kaynağı olarak kullanılmıştır. OECD üyesi 37 ülkeye ait maruz kalma (exposure), sağlık etkisi (health impact) ve politika (policy) puanları incelenmiş ve Türkiye’nin performansı diğer ülkelerle karşılaştırılmıştır. Ayrıca hava kirliliği, su ve sanitasyon koşulları ile iklim değişikliği göstergeleri tematik olarak değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları OECD ülkeleri arasında çevre ve sağlık göstergeleri açısından önemli farklılıklar bulunduğunu göstermektedir. Norveç, Kanada, Fransa ve Almanya gibi ülkeler yüksek çevre ve sağlık performansına sahipken Türkiye’nin maruz kalma, sağlık ve politika puanlarının incelenen ülkelerin büyük bölümünün gerisinde kaldığı belirlenmiştir. Özellikle Türkiye’de PM2.5 düzeylerinin Dünya Sağlık Örgütü sınır değerlerinin oldukça üzerinde olması, sanitasyon hizmetlerine erişimdeki yetersizlikler ve iklim değişikliği politikalarının sınırlı düzeyde olması dikkat çekici bulgular arasında yer almaktadır. Sonuç olarak çalışma, çevre ve sağlık politikalarının güçlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Hava kirliliğinin azaltılması, su ve sanitasyon altyapısının geliştirilmesi, iklim değişikliğine uyum politikalarının güçlendirilmesi ve sürdürülebilir kentleşme yaklaşımlarının benimsenmesi çevresel sağlık risklerinin azaltılmasında önemli rol oynayacaktır.