Özel Eğitim Sürecinde Karşılaşılan Zorluklar ve Okul Sosyal Hizmeti Bağlamında Çözüm Önerileri: Öğrenci, Ebeveyn, Öğretmen ve Okul Müdürü Görüşleri

Creative Commons License

KARAKAYA Ş., lotfi s., Bulut B., Kıyak R.

Trakya Eğitim Dergisi, cilt.16, sa.2, ss.969-1000, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu araştırmanın amacı, özel eğitim sürecinde yer alan öğrenci, ebeveyn, öğretmen ve okul müdürlerinin yaşadıkları sorunları incelemek ve bu sorunlara okul sosyal hizmeti bağlamında çözüm önerileri sunmaktır. Nitel araştırma yöntemiyle gerçekleştirilen çalışmada durum çalışması deseni benimsenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, 12 özel eğitim öğrencisi, 12 ebeveyn, 4 özel eğitim öğretmeni ve 2 okul müdüründen oluşan toplam 30 katılımcı oluşturmaktadır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmış ve NVIVO 12 programı kullanılarak betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Bulgular üç ana tema altında toplanmıştır: (1) özel eğitim sürecine dair paylaşımlar, (2) özel eğitim sürecinde karşılaşılan zorluklar ve (3) okul sosyal hizmeti bağlamında çözüm önerileri. Bulgular, öğrencilerin okula dair olumlu tutum geliştirdiklerini; ebeveynlerin, çocuklarının bağımsız yaşama ve sosyal beceri kazanımlarını akademik başarıdan daha öncelikli gördüklerini göstermiştir. Öğretmenler, farklı tanılara sahip öğrencilerin aynı sınıfta ortak müfredata tabi tutulmasından kaynaklı güçlüklerle karşılaştıklarını; ebeveynler ise çocuklarının eğitim sürecine destek olamadıkları için yetersizlik duygusu yaşadıklarını belirtmiştir. Aynı zamanda ebeveynler yaşadıkları sorunlara yönelik danışmanlık alma ihtiyacı duyduklarını ifade etmiştir. Elde edilen veriler, sosyal hizmet uzmanlarının okullarda görev almasının, öğrenci, aile ve okul personeline yönelik bütüncül destek sağlayacağını göstermektedir. Araştırma sonuçları doğrultusunda, okul sosyal hizmetinin özel eğitim kurumlarında uygulanmasının eğitimde fırsat eşitliği ve okul-aile-toplum iş birliği açısından önemli olacağı kanaatine varılmıştır.
The aim of this study is to examine the challenges faced by students, parents, teachers, and school principals involved in the special education process and to propose solutions to these challenges within the context of school social work. The study employed a qualitative research method with a case study design. The study group comprised 30 participants: 12 students with special education needs, 12 parents, 4 special education teachers, and 2 school principals. Data were collected through semi-structured interviews and analyzed using descriptive analysis methods in NVivo 12. The findings were grouped into three main themes: (1) perspectives on the special education process, (2) challenges encountered in the special education process, and (3) solution proposals within the context of school social work. The results indicate that students developed positive attitudes toward school, while parents prioritized their children’s acquisition of independent living and social skills over academic achievement. Teachers reported difficulties implementing a common curriculum for students with different diagnoses in the same classroom, whereas parents expressed feelings of inadequacy due to their inability to support their children’s education. Additionally, parents stated that they needed counseling services to address the challenges they experience. The findings suggest that the presence of social workers in schools would provide holistic support to students, families, and school staff. In line with these results, it is concluded that implementing school social work in special education institutions would be significant in ensuring equality of opportunity in education and in strengthening school-family-community collaboration.