Anadolu Halk Mutfağında Kültürel Bir Terim: Hasuda
Avrasya Terim Dergisi, cilt.14, sa.1, ss.102-115, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 14 Sayı: 1
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.31451/ejatd.1866863
- Dergi Adı: Avrasya Terim Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.102-115
- İstanbul Medipol Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu çalışma, Anadolu halk mutfağında yaygın biçimde bilinen Hasuda’yı bir yemek adı olarak ele almakla sınırlı kalmayıp; tarihsel süreklilik, çok adlandırmalılık ve bağlamsal dönüşüm özellikleriyle kültürel bir terim olarak değerlendirmektedir. Hasuda; Hasıda, Hasude, Hasuta, Hasüde, Haside, Hasıta, Harire ve Dolaz gibi adlarla farklı coğrafyalarda anılmasına rağmen, benzer malzemeler ve ortak bir yapım reçetesiyle üretilmektedir. Osmanlı mutfağında Aside ve Haside adlarıyla bilinen bu tatlı, günümüzde doğum peltesi, halk hekimliği uygulamaları ve köme üretiminde kullanılan teknik bir aşama olarak da işlev görmektedir. Ayrıca dijital ortamlarda “sağlıklı atıştırmalık” olarak yeniden yorumlanması, terimin çağdaş bağlamlarda da dolaşımda olduğunu göstermektedir. Çalışma, Hasuda’nın halk gastronomisinde terimlerin kültürel sürekliliğini ve dönüşümünü görünür kılan özgün bir örnek sunduğunu ortaya koymaktadır.
This study examines Hasuda, a dessert widely known in Anatolian folk cuisine, by approaching it not merely as a food item but as a cultural term characterized by historical continuity, multiple naming practices, and contextual transformation. Although Hasuda is referred to by different names such as Hasıda, Hasude, Hasuta, Hasüde, Haside, Hasıta, Harire, and Dolaz across various regions, it is produced using similar ingredients and a largely shared preparation method. Known in Ottoman cuisine as Aside and Haside, this dessert continues to function today in multiple contexts, including as a postpartum dish, a component of folk medicine practices, and a technical stage in the production of Köme (walnut sausage).In addition, its reinterpretation in digital environments as a “healthy snack” indicates that the term continues to circulate within contemporary cultural contexts. The study demonstrates that Hasuda constitutes a significant example that reveals how culinary terms in folk gastronomy maintain cultural continuity while simultaneously undergoing transformation.