Klasik dönem Osmanlı tıbbında kırık-çıkıkların yeri ve travmatik bulguların tanınması
Adli Tıp Bülteni, cilt.30, sa.2, ss.109-114, 2025 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 30 Sayı: 2
- Basım Tarihi: 2025
- Doi Numarası: 10.17986/bml.1747
- Dergi Adı: Adli Tıp Bülteni
- Derginin Tarandığı İndeksler: Central & Eastern European Academic Source (CEEAS), EMBASE, Directory of Open Access Journals, TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.109-114
- İstanbul Medipol Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Amaç: Çalışmamızda; Osmanlı dönemi tıp kitaplarının incelenmesi ile kemik kırık ve çıkık türleri, mekanizmaları ve iyileşme süreleri ile ilgili eserlerde yer alan tanımlamaların karşılaştırmalı incelenerek, Tıp Tarihi ve Adli Tıp çalışmalarına katkı sunmak amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmamıza kaynak olması amacıyla 93 adet Osmanlı döneminde yazılmış tıp kitabı incelenmiştir. İncelenen kitaplardan 2 tanesinde adli tıbbi açıdan önemli olduğu düşünülen kırık çıkıklar ve bunlar ile ilgili bilgilere rastlanmıştır. Bulgular: Eserlerde yer alan kırıklarla ilgili genel bilgilerden bazıları şu şekildedir; yerinden oynamadığında kemikten ses gelmez, muayene edilirken ağrı olmaz bu durumda kemik kırık değil incinmiştir, çatlamıştır veya biraz yarılmıştır. Kırıklar ağaçtan, taştan, yüksekten, yassı oktan, kılıçtan, toptan, tüfekten, düşmekten, kalkmaktan ve benzer şeylerden meydana gelir. Günümüzde kemik kırıklarının iyileşme sürelerini etkileyen pek çok faktör olduğu bilinse de o dönemki kitaplarda uyluk kemiğinin iyileşme süresi 50 gün olarak verilmiştir. Ayrıca çıkıklarla ilgili ise dirsek çıkığının az kuvvetle olmadığı yerine koymanın zor olduğu belirtilmiş diğer kemik çıkıklarında da adli tıbbi açıdan önemli olabilecek pek çok bilgiye yer verilmiştir. Tartışma ve Sonuç: Bu konular incelendiğinde Osmanlı tıp kitaplarında kırık çıkıklar hakkında pek çok bilgiye sahip olduklarını görüyoruz. Bu bilgiler bize Osmanlı Klasik dönemindeki hekimin bilgisi ve davranışı hakkında bilgi vermektedir.
Objective: In our study, we aim to contribute to the fields of Medical History and Forensic Medicine by comparatively analyzing the descriptions of bone fractures and dislocations, their mechanisms, and healing durations found in Ottoman-era medical texts. Methods: For this study, 93 Ottoman-era medical books were examined as sources. Among the examined books, two were identified as containing information on fractures and dislocations that are significant from a forensic medical perspective. Results: Some general descriptions related to fractures in these works include statements such as: “If the bone has not shifted, no sound is produced, and there is no pain during examination; in this case, the bone is not fractured but rather bruised, cracked, or slightly split.” The causes of fractures are described as resulting from falling from a height, being struck by wood, stone, flat arrows, swords, cannonballs, muskets, or from other similar impacts. Although modern medicine recognizes numerous factors influencing bone healing times, these historical texts mention that the healing period for a femur fracture is 50 days. Regarding dislocations, it is stated that elbow dislocations do not occur with minor force and are difficult to reposition, while various other details relevant to forensic medicine are provided for other types of dislocations. Conclusion: The examination of these sources reveals that Ottoman medical scholars possessed considerable knowledge regarding fractures and dislocations. These findings provide insight into the knowledge and practices of Ottoman-era physicians in the context of trauma and forensic evaluation.