Üniversite Öğrencilerinde Fiziksel Aktivite ve Yürütücü İşlevler: Performans Temelli ve Öz- Bildirim Ölçümleri Kullanılan Kesitsel Bir Çalışma

Creative Commons License

BULGUROGLU m., BULGUROGLU H. I., Suicmez S., Göktaş B. E.

Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi, cilt.11, sa.2, ss.182-189, 2026 (TRDizin)

Özet

Amaç: Bu çalışma, performans verileri ile davranışsal gözlemleri birleştirerek üniversite öğrencilerinde farklı fiziksel aktivite yoğunluklarının yürütücü işlevlerle ilişkisini incelemeyi amaçlamıştır. Materyal ve Metot: Kesitsel çalışmaya 212 lisans öğrencisi (112 kadın, 100 erkek; yaş ort.: 21,21 ± 1,91) katılmıştır. Aktivite düzeyleri IPAQ-SF ile, yürütücü işlevler ise Stroop Testi–TBAG Formu ve BRIEF-A envanteri kullanılarak değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde Pearson korelasyonu, tek yönlü ANOVA ve yaş ile cinsiyet kontrol edilerek orta-yüksek şiddetli fiziksel aktivitenin yordayıcı etkisini belirlemek için hiyerarşik çoklu regresyon kullanılmıştır. Bulgular: Yüksek toplam (r = −0,280, p = 0,001) ve orta-yüksek şiddetli aktivite (r = −0,330 ile −0,360 aralığında, p < 0,001), daha iyi yürütücü işlevlerle ilişkili bulunmuştur. Orta-yüksek şiddetli aktivite; düşük Stroop interferansı (r = −0,330, p < 0,001), daha iyi Üstbiliş İndeksi (r = −0,360, p < 0,001) ve Global Yürütücü Kompozit skorları (r = −0,340, p < 0,001) ile ilişkili bulunmuştur. Aksine, sedanter süre daha düşük yürütücü performansla ilişkilidir (r = 0,300, p < 0,001). Regresyon analizleri, orta-yüksek şiddetli aktivitenin anlamlı bir yordayıcı olduğunu doğrulamıştır. Aktif öğrenciler daha iyi Stroop ve Üstbiliş skorları sergilerken (p < 0,001), Davranışsal Düzenleme açısından anlamlı fark saptanmamıştır (p = 0,120). Sonuçlar: Üniversite öğrencilerinde yeterli düzeyde fiziksel aktivite, gelişmiş inhibitör kontrol ve üstbilişsel yeteneklerle ilişkilidir; sedanter davranış ise yürütücü verimliliğin azalmasıyla ilişkilidir. Kampüslerde fiziksel aktivitenin teşvik edilmesi bilişsel ve fiziksel sağlığı destekleyebilir.
Objective: This study investigated how varying physical activity intensities correlate with executive functions in university students by merging performance-based data with behavioral observations. Materials and Methods: A total of 212 undergraduates (112 females, 100 males; mean age: 21.21 ± 1.91 years) participated in this cross- sectional study. Activity patterns were assessed using the IPAQ-SF. Executive functions were evaluated through a dual-perspective approach using the Stroop Test–TBAG Form (performance-based) and the Behavior Rating Inventory of Executive Function–Adult Version (BRIEF-A) (behavioral). Data were analyzed using Pearson correlation analysis, one-way ANOVA, and hierarchical multiple regression to determine whether moderate-to-vigorous physical activity (MVPA) predicted executive functioning after controlling for age and gender. Results: Higher total (r = −0.280, p = 0.001) and moderate-to-vigorous activity (r = −0.330 to −0.360, p < 0.001) were associated with superior executive functioning. MVPA correlated with lower Stroop interference (r = −0.330, p < 0.001), better Metacognition Index (r = −0.360, p < 0.001), and better Global Executive Composite scores (r = −0.340, p < 0.001). Conversely, sedentary time was linked to poorer performance (r = 0.300, p < 0.001). Regression analyses confirmed MVPA as a significant predictor. Sufficiently active students showed better Stroop, Metacognition, and Global Executive Composite scores (p < 0.001), while no group differences were found in Behavioral Regulation (p = 0.120). Conclusions: Sufficient total activity and MVPA are associated with enhanced inhibitory control and metacognition in university students, whereas sedentary behavior reduces executive efficiency. Promoting MVPA in campus settings may support both cognitive and physical health.