Yapay Zekâ ve Din Eğitimi: Küresel Uygulamalar, Etik Tartışmalar ve Teorik Yansımalar
Mîzânül-Hak: İslami İlimler Dergisi, sa.20, ss.127-162, 2025 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: Sayı: 20
- Basım Tarihi: 2025
- Doi Numarası: 10.47502/mizan.1615833
- Dergi Adı: Mîzânül-Hak: İslami İlimler Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: ATLA Religion Database, MLA - Modern Language Association Database, TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.127-162
- İstanbul Medipol Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu makale, Yapay zekâ (YZ) teknolojilerinin din eğitimine entegrasyonu sürecinde ortaya çıkan etik, pedagojik ve toplumsal boyutları incelemektedir. Kant’ın belirleyici ve yansıtıcı yargıları ile Weber’in toplumsal analizlerine dayanarak, YZ‘nın din ve eğitim süreçleri üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Literatür taramasına dayalı bu araştırmada, YZ‘nın din eğitiminde etkileşimli ve kişiselleştirilmiş öğrenme deneyimleri sunarak öğrenci motivasyonunu artırma, öğrenme süreçlerini destekleme ve kapsayıcılığı teşvik etme potansiyeli öne çıkarılmıştır. Bununla birlikte, öğrenci gizliliği, algoritmik önyargılar ve dini değerlerin korunması gibi etik zorluklara da dikkat çekilmiştir. YZ‘nın din eğitimindeki potansiyeli, geleneksel yöntemlerle teknolojik yenilikler arasında bir denge kurularak en üst düzeye çıkarılabilir. Çalışma, insan merkezli bir yaklaşımla, YZ‘nın din eğitimindeki fırsat ve zorluklarını değerlendirirken, bu teknolojinin etik, kültürel ve toplumsal boyutlarının bütüncül bir şekilde ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır. Çalışma, YZ‘nın din eğitimine entegrasyonunda etik ilkelerin, kültürel duyarlılıkların ve insani değerlerin korunmasının önemini vurgulamakta ve bu alandaki paydaşlara stratejik öneriler sunmaktadır. Bu öneriler arasında, YZ‘nın sorumlu kullanımı için etik kurallar oluşturulması, dini liderler ve eğitimciler arasında iş birliğinin artırılması ve teknolojik yeterliliklerin geliştirilmesine yönelik eğitim programlarının tasarlanması yer almaktadır.
This article examines the ethical, pedagogical, and social dimensions arising from the integration of artificial intelligence (AI) technologies into religious education. Drawing on Kant's reflective and determinative judgments as well as Weber's sociological analyses, the study explores the impacts of AI on religious and educational processes. Based on a literature review, the study highlights the potential of AI to enhance religious education by offering interactive and personalized learning experiences, increasing student motivation, supporting learning processes, and promoting inclusivity. However, it also addresses ethical challenges, including concerns about student privacy, algorithmic biases, and the preservation of religious values. The potential of AI in religious education can be maximized by balancing traditional methods with technological innovations. This article advocates for a human-centered approach to evaluate the opportunities and challenges of AI in religious education while addressing its ethical, cultural, and societal dimensions in a holistic manner. The study emphasizes the importance of safeguarding ethical principles, cultural sensitivities, and human values in the integration of AI into religious education and offers strategic recommendations for stakeholders. These include the establishment of ethical guidelines for the responsible use of AI, fostering collaboration between religious leaders and educators, and developing training programs to improve technological competencies.