Mühendislikte nitelikli iş gücü göçü: Türkiye ve yurt dışı arasındaki motivasyonlar, deneyimler ve stratejik çözümler
İTOSAM, İstanbul, 2026
- Yayın Türü: Kitap / Araştırma Kitabı
- Basım Tarihi: 2026
- Yayınevi: İTOSAM
- Basıldığı Şehir: İstanbul
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- İstanbul Medipol Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu rapor, Türkiye’de mühendis ve bilişim profesyonellerinin göç kararlarını üç profil üzerinden analiz etmektedir: yurt dışına kalıcı gidenler (beyin göçü), gidip geri dönenler (tersine göç) ve teklif almasına rağmen kalanlar (beyin kazancı). Çalışma, göçü yalnızca kayıp olarak değil, doğru politikalar ve kurumsal uygulamalarla yönetilebilecek bir “insan sermayesi dolaşımı” olarak ele almaktadır.
Nitel görüşmeler, kalıcı göçün temel nedenlerinin ekonomik belirsizlik, liyakat sorunları, sınırlı Ar-Ge imkânları ve ücret farkları olduğunu; yurt dışındaki öngörülebilir sistemlerin ve güçlü sosyal hakların çekim yarattığını göstermektedir. Buna karşın geri dönenler, aile bağları, aidiyet ve ülkeye katkı motivasyonu ile birlikte uluslararası bilgi ve deneyimlerini Türkiye’ye taşımakta; ancak yapısal sorunlar sürerse yeniden göç riski taşımaktadır. Teklif alıp kalanlar ise aidiyet, güven ilişkileri, iş-yaşam dengesi ve yerel fırsatlar sayesinde kurumlar için istikrar ve kurumsal hafıza oluşturan stratejik bir “beyin kazancı” grubudur.
Sonuç olarak üç profil de farklı biçimlerde değer üretmektedir. Kritik ihtiyaç; diaspora ağları, uzaktan işbirlikleri, dönüş teşvikleri, liyakate dayalı kariyer sistemleri ve aile dostu çalışma modelleriyle bu dolaşımı kurumsallaştırmak ve sürdürülebilir hâle getirmektir. Doğru altyapı kurulduğunda beyin göçü, beyin kaybından ziyade rekabet avantajına dönüşebilecek bir ekosistem meselesidir.