İNSAN DENTAL SERT DOKULARINDA TEK FRAKSİYONLU FOTON IŞINLAMASININ MİKRO- YAPISAL ETKİLERİ: YÜKSEK ÇÖZÜNÜRLÜKLÜ MİKRO-BT ÇALIŞMASI
Acta Medica Nicomedia, cilt.9, sa.0, ss.1-9, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 9 Sayı: 0
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.53446/actamednicomedia.1850118
- Dergi Adı: Acta Medica Nicomedia
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.1-9
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- İstanbul Medipol Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, tek fraksiyonlu ışınlama sonrası insan diş sert dokularında meydana gelen mikro-yapısal değişiklikleri yüksek çözünürlüklü mikro-bilgisayarlı tomografi (mikro-BT) kullanarak incelemek ve düzleştirilmiş (flattening filter, FF) ve düzleştirme filtresiz (flattening filter-free, FFF) foton ışınları arasında olası farkları değerlendirmektir. Yöntem: Çalışmaya çürüksüz ve restorasyonsuz 16 adet çekilmiş insan üçüncü molar dişi dahil edildi. Tüm örnekler ışınlama öncesinde başlangıç mikro-BT görüntülemesine tabi tutuldu. Dişler daha sonra tek fraksiyonda 20 Gy doz alacak şekilde 6 MV FF (600 cGy/MU) veya 6 MV FFF (1400 cGy/MU) foton ışınları ile ışınlandı. Işınlama sonrası mikro-BT görüntüleri aynı görüntüleme parametreleri kullanılarak elde edildi. Kemik hacmi (BV), toplam hacim (TV), kemik hacim oranı (BV/TV), kemik yüzeyi (BS), özgül kemik yüzeyi (BS/BV), kemik mineral yoğunluğu (BMD), trabeküler kalınlık (Tb.Th) ve trabeküler ayrım (Tb.Sp) ışınlama öncesi ve sonrası karşılaştırıldı. Bulgular: Işınlama sonrası BV/TV oranında anlamlı azalma ve BS ile BS/BV parametrelerinde anlamlı artış saptandı (p < 0.05). Buna karşın BV, TV, BMD, Tb.Th ve Tb.Sp parametrelerinde anlamlı değişiklik gözlenmedi. FF ve FFF ışınları arasında hiçbir mikro-BT parametresi açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı. Sonuç: Tek fraksiyon 20 Gy ışınlama, diş sert dokularında hacim kaybından ziyade yüzey ve mikro-mimari düzeyde erken değişikliklere yol açmaktadır. FF ve FFF foton ışınları arasındaki doz hızı farkı, eşdeğer doz koşullarında mikro-BT ile saptanabilir ek bir etki oluşturmamıştır. Bu bulgular, klinikte FFF ışınlarının güvenli kullanımını desteklemektedir.
Objective: This study aimed to investigate microstructural changes in human dental hard tissues following single-fraction irradiation using high-resolution micro-computed tomography (micro-CT), with particular emphasis on potential differences between flattening filter (FF) and flattening filter-free (FFF) photon beam modalities. Methods: Sixteen extracted, non-carious human third molar teeth were included. All samples underwent baseline micro-CT imaging prior to irradiation. Teeth were then irradiated with 20 Gy in a single fraction using either 6 MV FF (600 cGy/MU) or 6 MV FFF (1400 cGy/MU) photon beams. Micro-CT images following irradiation were obtained with identical imaging conditions. Changes in bone volume (BV), total volume (TV), bone volume fraction (BV/TV), bone surface (BS), specific bone surface (BS/BV), bone mineral density (BMD), trabecular thickness (Tb.Th), and trabecular separation (Tb.Sp) were measured before and after irradiation. Results: Irradiation resulted in a substantial decrease in BV/TV and increases in BS and BS/BV (p < 0.05), suggesting micro-architectural remodeling and enhanced surface irregularity. No significant changes were detected in BV, TV, BMD, Tb.Th, or Tb.Sp. Comparison between FF and FFF beam modalities revealed no statistically significant differences in any micro-CT-derived parameter. Conclusion: Single-fraction 20 Gy irradiation induces early microstructural alterations in dental hard tissues characterized by changes in surface-related parameters rather than bulk mineral loss. Dose-rate differences between FF and FFF photon beams did not result in detectable micro-CT differences, supporting the clinical use of FFF beams at equivalent doses.