Adölesanlarda Premenstrüel Dönem Akne Sorununa Yönelik Tamamlayıcı ve Alternatif Tedavi Tercihlerinin Yapısal Eşitlik Modelinde İncelenmesi: Tanımlayıcı Kesitsel Araştırma

Creative Commons License

Ceylan S., AŞIR Ö. A., BUYRUKOĞLU R. C.

Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Dergisi, cilt.9, sa.1, ss.30-38, 2026 (TRDizin)

Özet

Amaç: Bu çalışma, adölesan öğrencilerin premenstrüel dönemde yaşadığı akne sorunlarına yönelik tamamlayıcı ve alternatif tedavi (TAT) tercihlerini yapısal eşitlik modeli kullanarak incelemeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntemler: Bu tanımlayıcı çalışma, ŞubatMayıs 2025 tarihleri arasında bir vakıf üniversitesinin sağlık bilimleri fakültesinde kesitsel tasarımda yürütülmüş ve 18-19 yaş aralığındaki 244 kadın adölesan dâhil edilmiştir. Veriler, kişisel bilgi formu ve Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Tutum Ölçeği [Traditional and Complementary Medicine Attitude Scale (TCMAS)] kullanılarak elde edilmiştir. Veriler, SPSS 26.0 ve AMOS programları ile analiz edilmiş, değişkenler arasındaki ilişkiler yapısal eşitlik modellemesi ile incelenmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 18,92±0,26’dır. Adölesanların %79,9’u akne tedavisinde en az bir TAT yöntemi kullanmaktadır. En sık kullanılan yöntemler, doğal maskeler (%48,2), buhar banyosu/yüz temizliği (%45,1) ve bitkisel ürün/yağlardır (%41,5). TAT kullanım nedeni olarak “doğal ve güvenli” algısı (%60,5) ilk sırada yer almaktadır. Yapısal eşitlik modeli sonuçlarına göre akne sorunu sıklığı (β=0,122; p=0,050) ve akne ciddiyet algısı (β=-0,160; p=0,010) TAT kullanımını anlamlı düzeyde etkilemektedir. TCMAS toplam puan ortalaması 109,47±29,14 olup, yalnızca akne tipi değişkeni TCMAS puanını anlamlı düzeyde etkilemektedir (β=0,164; p=0,009). Sonuç: Premenstrüel dönemde, akne yaşayan adölesan kadınların büyük çoğunluğu, TAT yöntemlerini güvenli ve doğal bularak tercih etmektedir. Akne sıklığı ve ciddiyet algısının TAT kullanımında belirleyici faktörler olduğu saptanmıştır. Sağlık profesyonellerinin, adölesanların TAT tercihlerini anlayarak kanıta dayalı yaklaşımlarla güvenli kullanımı desteklemeleri önerilmektedir.
Objective: This study aims to investigate the complementary and alternative treatment (CAT) preferences of adolescent students for acne problems they experience during the premenstrual period using structural equation model. Material and Methods: This descriptive study was conducted in cross-sectional design between February-May 2025 at the faculty of health sciences of a foundation university, and 244 female adolescents aged 18-19 years were included. Data were obtained using personal information form and Traditional and Complementary Medicine Attitude Scale (TCMAS). Data were analyzed with SPSS 26.0 and AMOS programs, and relationships between variables were examined with structural equation modeling. Results: The mean age of participants is 18.92±0.26. 79.9% of adolescents use at least one CAT method in acne treatment. The most frequently used methods are natural masks (48.2%), steam bath/face cleaning (45.1%) and herbal products/oils (41.5%). The perception of being “natural and safe” (60.5%) ranks first as the reason for CAT use. According to structural equation model results, acne problem frequency (β=0.122; p=0.050) and acne severity perception (β=-0.160; p=0.010) significantly affect CAT use. TCMAS total score average is 109.47±29.14, and only acne type variable significantly affects TCMAS score (β=0.164; p=0.009). Conclusion: The vast majority of adolescent women experiencing acne during premenstrual period prefer CAT methods by finding them safe and natural. Acne frequency and severity perception have been determined as determining factors in CAT use. It is recommended that health professionals support safe use with evidence-based approaches by understanding adolescents’ CAT preferences.