YAŞLI BİREYLERDE EL BECERİSİ VE BİLİŞSEL DURUM İLE İKİLİ GÖREV BİLİŞSEL PERFORMANSI ARASINDAKİ İLİŞKİ

Creative Commons License

POLAT F., Ogul O. E., oguz s.

Türk Doğa ve Fen Dergisi, cilt.15, sa.1, ss.80-87, 2026 (TRDizin)

Özet

Yaşlanmayla beraber bilişsel işlevler ve el becerisinde görülen düşüşler ikili görev performansını etkilemektedir. Mevcut çalışmalar yaşlı bireylerde ikili görev performansı ile el becerisi ve bilişsel durum arasındaki ilişkiyi açıklamakta yetersiz kalmaktadır. Bu çalışmanın amacı yaşlı bireylerde yürütücü fonksiyonlar, çalışma belleği, dikkat ve hafızayı içeren bilişsel motor ikili görevler ile el becerisi ve bilişsel durum arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. Çalışmaya 65-84 yaş arasında (ortalama yaş 72.9±5.6 yıl), kooperasyon kurabilen, görme ve işitme problemi olmayan ve el becerisini etkileyebilecek nörolojik, romatolojik ve nöromüsküler herhangi bir hastalığı bulunmayan 70 sağlıklı yaşlı birey katıldı. Bilişsel değerlendirme için Mini Mental Durum Değerlendirmesi (MMDD) kullanıldı. El becerisi, Kutu Blok Testi (KBT) ile değerlendirildi. Bilişsel-motor görevde kullanılmak için önceki çalışmalarda etkisi kanıtlanmış olan yürütücü fonksiyonlar, çalışma belleği, hafıza ve dikkate etki eden 4 farklı görev verildi. Yaşlı bireylerde yürütücü işlevler, çalışma belleği, hafıza ve dikkat ikili görev bilişsel performansı ile KBT arasında zayıf ve orta düzeyli bir ilişki görüldü (r = 0.38, p < .001; r = 0.38, p < .001; r = 0.36, p < .001; r = 0.31, p = .004). İkili görev bilişsel performansı ile MMDD skoru arasında ise ilişki değişkenlik gösterdi (r = 0.36, p < .001; r = 0.24, p = .022; r = 0.29, p = .006; r = .006, p = 0.30). Sonuç olarak ikili görev bilişsel performansı motor ve bilişsel durumu arasındaki ilişki, ikincil bilişsel görevin türüne bağlıdır.
Aging-related declines in cognition and manual dexterity affect dual-task performance, yet existing studies provide limited insight into how dual-task ability relates to dexterity and cognitive function in older adults. The aim of this study is to investigate the relationship between cognitive-motor dual-tasks, which include executive functions, working memory, attention and memory and manual dexterity and cognitive function in older adults. Seventy healthy older adults aged 65–84 participated in the study (mean age was 72.9±5.6 years). Cognitive function was assessed with the Mini Mental State Examination (MMSE), and manual dexterity with the Box and Block Test (BBT). Four different tasks affecting executive functions, working memory, memory, and attention, which have been proven effective in previous studies, were given for use in the cognitive-motor task. Cognitive performance during the dual-task was recorded. A moderate correlation was observed between executive functions, working memory, memory, and attention in older adults and dual-task cognitive performance (r = 0.38, p < .001; r = 0.38, p < .001; r = 0.36, p < .001; r = 0.31, p = .004). The relationship between dual-task cognitive performance and MMSE score varied (r = 0.36, p < .001; r = 0.24, p = .022; r = 0.29, p = .006; r = 0.06, p = 0.30). In conclusion, dual-task cognitive performance is related to manual dexterity and cognitive state, and the type of dual-task cognitive task influences this relationship.