İşitme Cihazı Kullanan Bireylerde Sosyoekonomik Durum, Psikolojik Sağlamlık ve İşitme Cihazı Memnuniyeti İlişkisinin İncelenmesi

Creative Commons License

Ersin K., Saldırım H. B., Karat M. E.

12. Ulusal İşitme Cihazları ve İmplantlar Kongresi, İstanbul, Türkiye, 8 Ekim - 10 Kasım 2025, ss.25-27, (Özet Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Basıldığı Şehir: İstanbul
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.25-27
  • Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
  • İstanbul Medipol Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Giriş ve Amaç: İşitme kaybı, bireylerin sosyal ilişkilerini, iletişim becerilerini ve psikolojik sağlığını olumsuz etkileyen yaygın bir sağlık sorunudur. İşitme cihazları bu olumsuz etkileri azaltmada önemli bir araçtır. Ancak memnuniyet düzeyi, yalnızca işitsel faydayla değil; psikososyal ve çevresel faktörlerle de yakından ilişkilidir. Bu faktörler, cihaz kullanım alışkanlığı ve genel sonuçlar üzerinde belirleyici olabilir. Ancak bu konudaki araştırmalar sınırlıdır. Bu çalışma, işitme cihazı kullanan bireylerde sosyoekonomik durum, psikolojik dayanıklılık ve işitme cihazı memnuniyeti arasındaki ilişkileri incelemeyi amaçlamıştır.

Gereç ve Yöntemler: Araştırmaya İstanbul ve Bursa’da yaşayan, en az 6 aydır işitme cihazı kullanan 38 katılımcı (19 kadın, 19 erkek) dahil edilmiştir. Katılımcıların yaşları 18-82 arasında değişmekte, yaş ortalaması 52,6±18,2’dir. Katılımcıların %57,9’u evli, %42,1’i bekardır. Eğitim düzeyine göre %47,4’ü ilköğretim, %28,9’u lise, %23,7’si üniversite mezunudur. %52,6’sı emekli, %26,3’ü çalışmıyor, %21,1’i aktif çalışmaktadır. Cihaz kullanımına göre %52,6’sı bilateral, %47,4’ü unilateral cihaz kullanmaktadır. Veriler, Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği (PSİK), Sosyoekonomik Durum Ölçeği (SED) ve APHAB ölçeği ile toplanmıştır.

Bulgular: Çalışmada, cihazlı bireylerin; iletişim kolaylığı, arka plan gürültüsü, yankılanma ve rahatsız olma düzeylerinde cihazsız duruma göre anlamlı düzeyde daha olumlu değerlendirildiği bulundu (tüm alt boyutlar için p = 0,001). Bilateral cihaz kullanan bireylerin sosyoekonomik düzey puanları unilateral kullananlara göre anlamlı düzeyde yüksek bulundu (p = 0,006). Yankılanma (cihazsız) düzeyinde unilateral kullanıcıların puanları daha yüksek bulundu (p = 0,004). Sosyoekonomik düzey ile rahatsız olma (cihazsız) arasında orta düzeyde pozitif ilişki (r = 0,425, p = 0,008), psikolojik sağlamlık ile arka plan gürültüsü (cihazlı) arasında anlamlı pozitif ilişkiler saptanmıştır (öz-yeterlik: r = 0,384, p = 0,017; toplam: r = 0,339, p = 0,037).

Sonuç: Bulgular, işitme cihazlarının yalnızca işitsel destek sağlamadığını, aynı zamanda iletişim kolaylığı ve çevresel seslerin yönetiminde de önemli faydalar sunduğunu ortaya koymaktadır. Özellikle bilateral cihaz kullanan bireylerin daha yüksek sosyoekonomik düzeyde olması, cihaz seçiminin ekonomik kapasiteyle yakından ilişkili olduğunu düşündürmektedir. Psikolojik sağlamlığı yüksek bireylerin cihazlı ortamda arka plan gürültüsünü daha fazla fark etmesi, bu bireylerin çevresel detaylara daha duyarlı olabileceğini göstermektedir. Öte yandan, sosyoekonomik düzeyi yüksek bireylerin cihazsız durumda daha fazla rahatsızlık bildirmesi, bu kişilerin daha yüksek beklentileri olması veya azalmış duyusal toleransa sahip olmasından dolayı olabileceği düşünülmüştür. Bu sonuçlar işitsel cihazı yönlendirme süreçleri bireye özgü, çok boyutlu bir yaklaşımla planlanması gerektirdiğini göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Bireysel deneyim, Dinleme ortamları, İletişim becerileri, İşitme kaybı, Psikolojik sağlamlık

Introduction and Aim: Hearing loss is a common health issue that negatively affects individuals' social relationships, communication skills, and psychological well-being. Hearing aids are an important tool in reducing these negative effects. However, the level of satisfaction is closely related not only to auditory benefit but also to psychosocial and environmental factors. These factors can be determining in device usage habits and overall outcomes. However, research on this topic is limited. This study aims to investigate the relationships between socioeconomic status, psychological resilience, and hearing aid satisfaction in individuals using hearing aids.

Materials and Methods: The study included 38 participants (19 women, 19 men) living in Istanbul and Bursa, who had been using hearing aids for at least 6 months. Participants' ages ranged from 18 to 82, with a mean age of 52.6 ± 18.2 years. 57.9% of the participants were married, and 42.1% were single. According to their education levels, 47.4% had completed primary school, 28.9% had completed high school, and 23.7% were university graduates. 52.6% were retired, 26.3% were unemployed, and 21.1% were actively working. In terms of device usage, 52.6% used bilateral devices, and 47.4% used unilateral devices. Data were collected using the Psychological Resilience Scale (PSI), the Socioeconomic Status Scale (SES), and the APHAB scale.

Results: The study found that individuals using hearing aids rated significantly more positively on communication ease, background noise, reverberation, and discomfort levels compared to when not using a device (for all subscales, p = 0.001). Individuals using bilateral devices had significantly higher socioeconomic status scores than those using unilateral devices (p = 0.006). Unilateral users had higher scores in reverberation (no device) levels (p = 0.004). A moderate positive correlation was found between socioeconomic status and discomfort (no device) (r = 0.425, p = 0.008), and significant positive relationships were observed between psychological resilience and background noise (with device) (self-efficacy: r = 0.384, p = 0.017; total: r = 0.339, p = 0.037).

Conclusion: The findings reveal that hearing aids not only provide auditory support but also offer significant benefits in communication ease and managing environmental sounds. In particular, the higher socioeconomic status of individuals using bilateral devices suggests that device selection is closely related to economic capacity. Individuals with high psychological resilience were more sensitive to background noise in the device-enabled environment, indicating that they may be more attuned to environmental details. On the other hand, individuals with higher socioeconomic status reported more discomfort without the device, which may be due to higher expectations or reduced sensory tolerance. These results suggest that the process of guiding individuals toward hearing aids should be planned with a personalized, multidimensional approach.

Keywords: Individual experience, Listening environments, Communication skills, Hearing loss, Psychological resilience