The Impact of organizational attributes on legislative performance: A structural-functional analysis of the grand national assembly of Turkey, 1983-1987
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Boğaziçi Üniversitesi, İİBF, Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Üstün Ergüder
Tezin Onay Tarihi: 1990
Tezin Dili: İngilizce
Özet:
Bu araştırma aşağıdaki sorunsalı konu almıştır. Herhangi bir yasama meclisinin iç örgütsel özellikleri onun işleyişini, yasama faaliyetlerini ve çıktılarını etkilerken, yasamanın etkinliğini de bir ölçüde belirler. Bu durumda, örgüt yapısının özerkliği, karmaşıklığı ve evrensellik düzeyini belirleyen örgütsel özellikler, sonuç olarak yasama meclisinin siyasal sistemde varlığını sürdürebilmesi ve başarısını da belirlemektedir. Araştırmadaki çözümlemeler, 1983-1987 dönemini içeren 17. Dönem Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) yasama faaliyetlerine ilişkin veriler esas alınarak yapılmıştır. Başlıca araştırma sorulan şunlardır: Parlamentonun iç örgütsel boyutlarının özellikleri; Örgütsel özelliklerin yasama faaliyetlerinin yerine getirilmesiyle olan ilişkisi ve Yasama faaliyetlerindeki başarının bir göstergesi olarak 'yasama etkililiği.' Yasama meclislerinin yapısı ve işlevlerini çözümlemek için bir yapısal-işlevsel bir model (Cotta, 1974) uyarlanmıştır. Ayrıca, aynı dönemde TBMM'nin 'etkililiğini' sınamak için dört boyutlu bir model de (Hedlund and Hamm, 1977) de çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmanın en önemli bulgusu, çoğunluğu esas alan ve büyük sayısal çoğunluğa sahip bir siyasal partinin yer aldığı yasama meclisinin, çok yönlü bazı ilişkilerin bir sonucu olarak yasama sürecinde daha az etkili olduğu yönündedir. Sözkonusu ilişkiler şöyle sıralanabilir: Çoğunluk grubunun lehine düzenlenmiş kurallar ve işlemler; iç örgütlenmedeki aşın merkeziyetçilik; Önder ve parlamento dışındaki parti örgütünce denetlenen güçlü parti disiplinin varlığı; Milletvekillerinin yasama deneyiminden yoksun olmaları ve Yasama sürecinde oyunun kurallarıkonusunda oydaşma sağlanamaması. Araştırma bulgularına dayanılarak, 17. Dönem TBMM'nin karmaşıklık ve evrensellik boyutlarında daha olumlu gelişmeler gösterirken, özerklikten yoksun olduğu sonucu ortaya çıkmıştır. Yasama deneyiminin yoksunluğu, parti önderi ve parti yürütme kurulunun yasama organının alt birimleri komisyonlar- ve yasama sürecindeki güçlü denetimleri, iç çalışma kuralları konusunda oydaşma olmaması 17. Dönem TBMM'nin başlıca özellikleri olarak düşük bir kurumsallaşma düzeyine yol açmıştır.