Bitkilerin Sesletilmesi Yolu ile Peyzajın Ses Hafızasının Oluşturulması


Günaçan Odabaşı S., Erbaş Gürler E.(Yürütücü)

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2024 - 2027

  • Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
  • Destek Programı: BAP Araştırma Projesi
  • Başlama Tarihi: Kasım 2024
  • Bitiş Tarihi: Kasım 2027

Proje Özeti

Duyu yollu iletişim, her türlü canlı açısından, doğrudan ve evrensel bir kanal olarak kabul edilmektedir. Bugün gelinen noktada, toplumsal olarak doğa ile iletişim kurmadaki aksaklıklar çevresel problemler olarak ifade edilmektedir. Çalışma temelinde de bu aksaklıkların onarımı, bitkilerin sesletilmesi üzerinden yeniden biçimlenmektedir. Bu kapsamda araştırmanın amacı, işitsel algının nesnesi olan sesin, titreşim-algı-yorum-ses çemberinde yapılan bitki biyoakustik çalışmalarına dayalı olarak ağaçlar özelinde algılanabilir hale getirilmesi ile insan-doğa iletişim/etkileşim ağının duyu yollu oluşturulması ve peyzajın ses hafızasının elde edilmesidir. Araştırma, zonlara ayrılmış Atatürk Kent Ormanı özelinde, farklı lokasyonlarda işaretlenmiş benzer fizyolojik nitelikler taşıyan ağaç formlu bitkilerden alınan mekanik titreşimlerin insan ses frekans aralığına getirilerek duyumsanması yolu ile insan-doğa iletişim/etkileşim ağının onarımında bir çözüm olarak kullanılmasına odaklanmaktadır. Bu çalışmanın paydaşları tamamen bitkilerden oluşmaktadır. Başka bir deyişle, insan-doğa iletişimine yön veren ağ sorunsalından yola çıkılarak, bu ağın onarımı veya kopuklukların tespit edildiği noktalarda yeniden örülmesinin olanakları bitkiler üzerinden aranmaktadır. İnsan-doğa iletişimsel/etkileşimsel ağına, bitkiler tarafından üretilen ve biyodata olarak nitelendirilen mekanik titreşimler, insan ses frekansı aralığında bir ses kompozisyonu haline getirilerek duyulabilir olana kadar insanın dahil olması söz konusu değildir. Burada amaç, duygu ve düşüncelerini her türlü duyu organını kullanarak anlatabilen ve aktarabilen insanın biraz geri planda kalması ile baskı altındaki bir canlı türü olan bitkilerin duyumsanmasını sağlamaktır. Kapsamlı olarak edinilmiş literatür verileri dahilinde, bitki bilişsel haritaları ve yeraltı radar (GPR) tekniği kullanılarak ortaya konan görsel analiz çıktılarının çakıştırılması ile başlamaktadır. Bitkiler tarafından üretilen mekanik titreşimlerin biodatalar halinde toplanması ve diyagramlar halinde yorumlanması sonucunda elde edilen bitki akustik imzası ile çalışma devam etmektedir. Her verinin bir sonrakinin kaynağı olacak olan bu çalışmada elde edilen her akustik imza, oluşturulmak istenen akustik peyzaj kütüphanesi için veri oluşturmaktadır. Bu verilerin kolektif olarak dijital bir kütüphanede bulunması da peyzajın ses hafızasının oluşmasına ve bunun bir akustik miras olarak nitelendirilmesine olanak tanıyacaktır. Ayrıca çalışma, iletişimsel ağdaki problemin bir yansıması olan iklim değişikliğinin akustik veriler doğrultusunda, bitki ve bağlı olduğu alan bazında faktörel (stres vb.) tanımlamasının yapılmasını da kolaylaştıracaktır.