Akademik Veri Yönetim Sistemi
Karavuş Ş. N., Demirci F., Biltekin Kaleli S. N., Kırcı D., Karadağ A. E. (Yürütücü)
TÜBİTAK Projesi, 1002 - Hızlı Destek Programı, 2023 - 2024
Proje kapsamında, bir marin canlısı olan Scytothamnus australis (J.Agardh) J.D.Hooker & Harvey kahverengi algine ait ekstrelerden (sıralı hazırlanan hekzan, etil asetat ve sulu etanol ekstreleri) elde edilen ön bulgulardan yola çıkılarak, biyoaktif ekstrelerin alt ekstreleri ve biyoaktivite yönlendirmeli fraksiyonlama ile elde edilecek sekonder metabolitleri sitotoksik aktivite yönünden değerlendirilmiştir. Marin canlılarının ve bu canlılardan elde edilen sekonder metabolitlerin kanser hücrelerine karşı selektif sitotoksisite potansiyelleri bilinmektedir. Proje önerisinde ele alınan marin ekstresinin ve fraksiyonlarının, bu proje kapsamında, biyoaktivite yönlendirmeli fraksiyonlama ile sitotoksik etkileri ilk defa değerlendirilmiş ve izolasyon çalışmaları da bu doğrultuda ilk kez gerçekleştirilmiştir. Türkiye kıyılarından toplanan S. australis kahverengi alginden hazırlanan hekzan, etil asetat ve %70’lik etanol sıralı ekstreleri A549, MCF-7 ve PC3 kanser hücrelerinde MTT yöntemi ile çalışılmıştır. S. australis etil asetat ekstresinin sırasıyla A549, MCF7 ve PC3 hücre hatları için sitotoksisiteleri (IC50) 72, 101 ve 77 µg/mL bulunmuşken, sağlıklı HEK293 hücrelerinde ise bu değer 340 µg/mL olarak bulunmuştur. S. australis %70 etanol ekstresinin ise sırasıyla A549, MCF7 ve PC3 hücre hatları için sitotoksisiteleri (IC50) 65, 87 ve 79 µg/mL bulunmuşken, sağlıklı HEK293 hücrelerinde ise bu değer 102 µg/mL olarak bulunmuştur. Ancak alt ekstre çalışmalarında sulu etanol alt ekstreleri daha fazla etkinlik göstermiştir. Biyoaktivite yönlendirmeli fraksiyonlama tekniği ile sulu alkol ekstresinden 1 adet sekonder metabolit elde edilmiş ve sırasıyla A549, MCF7, PC3 ve HEK293 hücrelerinde sitotoksisiteleri (IC50) 28, 34, 26 ve 100 µg/mL olarak bulunmuştur. Sitotoksik temellerini daha detaylı araştırabilmek adına apoptoz yolağının son basamaklarından olan kaspaz-3 ve kaspaz-9 seviyeleri de aynı molekül için değerlendirilmiş ve MCF-7 hücresinde 2, 5 ve 10 µg/mL konsantrasyonlar için kontrol grubuna kıyasla sırasıyla 3, 7 ve 17 kat (kaspaz-3) ve 5, 9 ve 15 kat (kaspaz-9) daha etkili bulunmuştur. Elde edilen sekonder metabolitin kanser yolağında kilit rol oynayan p38MAPK enzim aktivitesi üzerinde etkili sonuçlar gösterdiği ve maddenin 30, 60, 90 dakika muamelesi sonunda kontrol grubuyla karşılaştırıldığında enzim aktivitesini sırasıyla 1.2, 1.5 ve 1.8 kat artırdığı tespit edilmiştir.